كرونا، زيست كره و زيست جهان: مطالعه‌اي جامعه‌شناختي در باب روابط متقابل انسان و محيط زيست

انديشه محوري اين پژوهش پرورش اين ايده است كه رشد سرمايه‌داري در نيمه دوم قرن بيستم همراه با عملكرد نئوليبراليسم اقتصادي، رابطه مطلوب انسان با محيط طبيعي‌اش را برهم زده است، به طوري كه اپيدمي‌هاي اخير از جمله انتشار ويروس كرونا به نوعي بازتاب دهنده رابطه نامتوازن انسان با محيط است. اين مقاله با اتكا به ديدگاه نظري يورگن هابرماس(سيستم- زيست‌جهان) و روش اسنادي و تحليلي تدوين شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه انتشار ويروس كرونا تابعي از شرايط محيطي ايجاد شده به دست انسان‌ها است. انتشار اپيدمي‌ها و جهش كرونا ويروس‌ها با شرايط زيست‌ محيطي، نظام‌هاي توليد انبوه توسط شركت‌هاي چندمليتي و استفاده بدون نظارت از آفت‌كش‌ها و دخل و تصرف‌هاي ژنتيكي در گياهان و جانواران است. بينش اقتصادي نئوليبرال نسبت به كشاورزي تجاري سودمحور، ريسك انتشار ويروس‌هاي همه‌گير را مي‌پذيرد. با شيوع ويروس كرونا و پيامدهاي ناخواسته آن از قبيل محدودشدن فعاليت‌هاي اقتصادي تخريبگر در زمين، هوا، دريا و كلان‌شهرها زيست‌كره فرصتي براي خوداحياگري يافته است. همچنين انتشار اين ويروس فرصتي پديد آورده است كه انسان‌ها در زيست‌جهان پيامدهاي مخرب سيستم(سرمايه و دولت) را مورد بازانديشي قرار دهند، به متابوليسم سياره‌اي اتصال يابند و فرهنگ و طبيعت را هستي‌هايي مكمل يكديگر در نظر گيرند. اين بينش پرتوي نو را از زاويه زيست جهان به رابطه متعامل انسان و محيط زيست، مي‌افكند.