نظريه‌اي تبييني براي توضيح سطوح مشاركت در معماري بر مبناي منطق فرايندهاي تصميم‌گيري در خصوص محيط انسان‌ساخت

بيان مسئله: مشاركت موضوعي چندوجهي و چندپارادايمي است كه نمي‌توان توضيح مطلقي از آن ارائه داد؛ اما بدون نظريات تبييني نيز نمي‌توان به بررسي كاربردي مفاهيم مشاركت يا توسعه و ارزيابي نظريات مشاركت در معماري پرداخت. دردست‌نبودن چارچوب‌هاي تبييني، به ازهم‌گسيختگي‌ و نارسايي‌هاي نظري انجاميده است. بر‌اين‌اساس، اين پرسش مطرح شده است كه «كدام مفاهيم قابل‌تفكيك و قابل‌سطح‌بندي مي‌توانند توضيحي از ماهيت تصميمات مشاركتي مربوط به محيط انسان‌ساخت ارائه دهند كه نارسايي‌هاي نظري اين حوزه را در توضيح تجارب گوناگون برطرف كند؟»هدف پژوهش: فراهم آوردن چارچوبي تبييني كه بتواند ويژگي‌ها و مقولات تصميمات مشاركتي را در حوزۀ معماري، به‌گونه‌اي قابل‌شناسايي و قابل‌ارزيابي توضيح دهد.روش پژوهش: روشي كيفي و سه مرحله‌اي مبتني بر استدلال منطقي در پيش گرفته شده است كه به كمك مدل‌سازي مفهومي به تبيين چارچوب نظري مي‌پردازد. در اين روش ابتدا چارچوب و تعريفي اوليه براي توضيح مشاركت در تصميمات مربوط به معماري ارائه مي‌شود كه مؤلفه‌ها و مقولات سطح‌بندي‌شده و مشخصي دارد. در مراحل بعدي با تحليل منطق نظريات و سه تجربۀ مشاركت در معماري، به‌كمك مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختاريافته، كاربرد اين چارچوب بررسي شده و مدل پيشنهادي راستي‌آزمايي مي‌شود.نتيجه‌گيري: مي‌توان براساس منطق مفاهيم «چرخۀ تصميم‌گيري» و «واحد عمل شناختي-فرهنگي» و با شرح رابطۀ ميان مقولات «فرايند تصميم‌گيري مشاركتي»، «توزيع قدرت تصميم‌گيري» و «تعاملات ميان مشاركت‌كنندگان»، توضيحي قابل‌ارزيابي از پديدۀ مشاركت در تصميمات مربوط به محيط انسان‌ساخت ارائه كرد. در اين تصميمات، سطح خودزايي در فرايند، سطح توزيع در قدرت تصميم‌گيري و سطح دستيابي به زبان مشترك در تعاملات، مي‌توانند توضيح‌دهندۀ سطح كلي مشاركت باشد.