رويكردهاي شكل‌‌گيري مدرسه و الگوهاي سازماندهي آن‌‌ها براساس سند تحول بنيادين

بيان مسئله: اكثر كشورها از جمله ايران، سند تحول آموزشي دارند كه با ارئۀ الگوهاي محتوايي جديد، تأثيراتي بر ارزش‌‌هاي آموزشي و ماهيت مدرسه مي‌‌گذارد. در بسياري از كشورها مانند فنلاند، سوئد و استراليا، مدرسه به آموزش محدود نشده است و با عملكرد اجتماعي خود امكاناتي به جامعۀ اطراف عرضه مي‌‌كند. اما در ايران، هنوز مدارس وارد اين كاركرد نشده‌‌ و مطالعات اندكي در اين زمينه انجام شده است و تصوير روشني نيز از گونه‌‌بندي مدارس وجود ندارد. اين پژوهش در تلاش براي پاسخ به اين سؤالات است؛ سؤال اول:  الگوهاي محتوايي سند تحول، گونه‌‌بندي مدارس را چطور تحت‌تأثير قرار مي‌‌دهد و چه گونه‌‌هايي از مدارس را توصيه مي‌‌كند؟/ سؤال دوم: الگوهاي سازماندهي‌‌ هندسي رايج در مدارس چيست و الگوهاي محتوايي سند تحول چه الگوهاي سازماندهي را مي‌‌تواند براي مدارس توصيه كند؟هدف پژوهش: هدف اين پژوهش، گونه‌‌بندي مدارس از نظر محوريت يادگيري و خدمات، فعاليت‌‌ها و كاربري‌‌هاي الحاقي و سپس تعيين الگوي سازماندهي هندسي متناسب با گونه مدارس است.روش پژوهش: اين پژوهش از نظر هدف كاربردي و به‌لحاظ روش، تحليلي-استدلالي است. جمع‌‌آوري اطلاعات به‌صورت كتابخانه‌‌اي و اسنادي انجام شده است. به‌منظور كنترل روايي و پايايي پژوهش از پرسشنامۀ نخبگاني استفاده شد. ابتدا الگوهاي محتوايي از اسناد آموزشي استخراج و از نظر محوريت آموزشي و خدمات و كاربري‌‌هاي الحاقي تحليل شدند كه منجر به گونه‌‌بندي مدارس شد. در نهايت الگوهايي براي سازماندهي هندسي گونه‌‌ها براساس الگوهاي هندسي پرتكرار گروتر تنظيم شد.نتيجه‌‌گيري: پژوهش مدارس را در قالب پارك‌‌مدرسه، مدارس طبيعت-ورزش-سلامت، مدارس علمي‌‌پژوهشي، فرهنگي، اجتماعي و كارآفريني گونه‌‌بندي مي‌‌كند. مدارس اجتماعي، دسته‌‌بندي كلان گونه‌‌هاست. همچنين، هشت الگوي سازماندهي رايج در ميان مدارس شناسايي شد و سازگاري اين الگوها با گونه‌‌هاي شش‌‌گانه از نظر كاربري‌‌هاي الحاقي و محوريت آموزشي بررسي شد. براي مدارس اجتماعي، الگوي نيمه‌‌پراكنده و نيمه‌‌آزاد تا نيمه‌‌منسجم و نيمه‌‌متراكم و براي ساير مدارس، الگوي نيمه‌‌پراكنده و نيمه‌‌آزاد تا پراكنده و آزاد توصيه مي‌‌شود.