بررسي تحليلي مدخل كلمه‌الله دايره‌المعارف قرآن ليدن

ماهيت كلام الهي در قالب وحي، همواره محل مناقشه‌ي آرا بوده است. در اين‌راستا بررسي امر به وجود در قالب عبارت كن فيكون توجه محققان را جلب‌كرده‌است. برخي از جمله رادشايت، نويسنده‌ي مدخل كلمه‌الله در دايره‌المعارف قرآن ليدن، آن را خطاب لفظي تلقي كرده‌اند. پژوهش پيش‌ِرو با رويكرد توصيفي-تحليلي اين مدخل را بررسي كرده‌است. نتيجه آن‌كه علي‌رغم دقت نگارنده در احصاي آيات كه نقطه قوت اصلي مدخل است؛ اظهارنظر بدون استناد و مراجعه به نظر مفسران، قياس‌ بي‌مورد استدلال‌هاي قرآني با آموزه‌هاي عهدين، ضعف در استنادهاي قرآني و ناآشنايي با مقدمات تفسير قرآن از جمله كاستي‌هاي اثر به‌شمار مي‌آيد. به‌همين‌دليل دو استنتاج بارزتر نويسنده مبني بر وجود پيشيني امر و نيز بشري‌بودن لفظ قرآن، منتفي است؛ زيرا هرچند امر به وجود لفظي نيست، وحيِ‌قرآني با توجه به ذوابعاد بودن بشر، با سمع لفظ و كلام‌الهي روي داده و آنچه كه امروزه به‌عنوان قرآن در اختيار بشر قرارگرفته، عين كلام‌الهي است