معيارهاي كاربست قاعدۀ « حجيّت مفاد جمله‌هاي مستقل قرآن» در الميزان و التحرير و التنوير

قاعدۀ «حجيّت مفاد جمله‌هاي مستقل قرآن» از قواعدي است كه در تفاسير معاصر بدان توجّه شده است. علامه طباطبايي و ابن‌عاشور در لابه‌لاي مباحث تفسيري در الميزان و التحرير و التنوير اين قاعده را به كار بسته‌اند. با اين حال، معيارها و شرايط كاربست آن را در چارچوب نظريۀ منسجمي تشريح نكرده‌اند تا ديگران بتوانند اين قاعده را به‌گونه‌اي روشمند در مطالعات تفسيري به كار گيرند و گستره و صحّت بهره‌گيري اين دو مفسر از قاعدۀ يادشده را بسنجند. از گردآوري و تحليل ديدگاه‌هاي علامه طباطبايي و ابن‌عاشور چنين به دست مي‌آيد كه هر دو در كاربرد اين قاعده بر معيارهايي مشترك ــ مانند اشارۀ جملات به سنن الهي، دلالت جمله‌ها بر ضوابط اعتقادي و اخلاقي، وجود تعليل در جملات، و تطابق جمله‌ها ــ با مثال‌هايي تكيه زده‌اند. روايات معصومان (ع) و قانون «موردْ مخصص نيست» از معيارهايي است كه علامه طباطبايي به‌طور اختصاصي بدان توجّه كرده است. ازاين‌رو، با آنكه هر دو مفسر در به كار بردن قاعدۀ يادشده تا حدودي با يكديگر همراه بوده‌اند؛ اما، درمجموع، علامه طباطبايي به‌دليل بهره‌مندي از روايات و آموزه‌هاي تفسيري اهل‌بيت (ع)، در كاربست نظام‌مند اين قاعده از ابن‌عاشور پيشي گرفته است.