وقف و اعتلاي تمدن اسلامي در عصر صفوي با نگاهي به ابعاد آموزشي، فرهنگي و پزشكي

زمينه و هدف: در دوره صفويه تمدن اسلامي به رشد و بالندگي رسيد. در اين دوره وقف نيز به شدت گسترش يافت. در اين مقاله تلاش شده نقش وقف در اعتلاي تمدن اسلامي در عصر صفوي با نگاهي به ابعاد آموزشي و فرهنگي بررسي شود.روش: مقاله حاضر توصيفي ـ تحليلي بوده و از روش كتابخانه‌اي استفاده‌ شده است.ملاحظات اخلاقي: در اين مقاله، اصالت متن، صداقت و امانتداري رعايت شده است.يافته‌ها: آموزه‌هاي ديني، دانش، تعليم و تربيت از مهم‌ترين عناصر اعتلاي تمدن اسلامي است. در دوره صفويه يكي از عواملي كه سبب تقويت عناصر مورد اشاره و بنابراين اعتلاي تمدني اسلامي گرديد، نقش وقف در گسترش مدارس، مساجد، تقويت آموزه‌هاي ديني و پزشكي بود. در واقع وقف با حمايت از تأسيس و توسعه مدرس، مكاتب، مساجد، زيارتگاه‌ها، كتابخانه‌ها و جشن‌ها و اعياد ديني و همچين توجه طب و تأسيس بيمارستان‌ها از منظر فرهنگي و آموزشي زمينه اعتلاي تمدن اسلامي در عصر صفوي را فراهم آورد. وقف قبل از صفويان نيز وجود داشت، اما در اين دوره، كاركرد آن گسترده‌تر شد. با رسميت‌يافتن آيين تشيع در دوره صفوي كاركرد نهاد وقف در خدمت آيين جديد قرار گرفت و خود را با نيازها و احتياجات آن منطبق كرد.نتيجه‌گيري: از آنجا كه زمينه اعتلاي تمدن اسلامي، دانش، فرهنگ و آموزش است و به عبارتي از جمله عوامل مهم رشد و شكوفايي تمدن اسلامي، علم اندوزي و حمايت از كسب علم و انش و ارتقاي فرهنگ است، بنابراين لازم است در كنار ساير كاركردهاي وقف، به حمايت اين نهاد از آموزش و فرهنگ بيش ‌از پيش توجه شود.