مقايسه تنوع ژنتيكي در دو گونه‌ي يولاف (Avena sativa و Avena fatua) با استفاده از خصوصيات فنوتيپي، نشانگرهاي مولكولي و پارامترهاي كروموزومي

ارزيابي و مقايسه تنوع ژنتيكي در گونه‌هاي گياهي، براي اهداف به‌نژادي ضروري است. در اين مطالعه، تنوع دو گونه‌ي يولاف زراعي (Avena sativa) و وحشي (Avena fatua) با استفاده از نشانگرهاي مولكولي، صفات فنوتيپي و پارامترهاي كروموزومي مقايسه شد. با استفاده از نشانگرهاي SCoT وIRAP به‌ترتيب 283 و 117 نوار تشكيل شد. نشانگرهاي SCoT چندشكلي بيشتري را در گونه‌ي وحشي (65.37 درصد) در مقايسه با گونه‌ي زراعي (60.07 درصد) نشان دادند. نشانگرهايIRAP نيز به‌ترتيب با 76.07 و 69.23 درصد چندشكلي، روند مشابهي داشتند. بر اساس شاخص‌هاي تنوع ژنتيكي Ne، He و PIC نيز تنوع ژنتيكي نسبتاً بيشتري در گونه‌ي وحشي نسبت به گونه‌ي زراعي براي هر دو سيستم نشانگري برآورد شد؛ اما فاصله ژنتيكي نسبتاً كمتري بين دو گونه وجود داشت. تجزيه‌ي ساختار جمعيت، با استفاده از روش‌هاي بيزين، تجزيه‌ به مختصات اصلي (PCoA) و تجزيه واريانس مولكولي (AMOVA)، زيرجمعيت‌هاي متمايز و تنوع ژنتيكي قابل‌توجهي را در درون گونه‌ها نشان داد و نتايج هر سه روش‌ همسو بودند. بين ژنوتيپ‌هاي يولاف از نظر صفات فنوتيپي تفاوت معني‌داري وجود داشت. ارتفاع بوته و وزن صددانه به‌ترتيب در ژنوتيپ‌هاي زراعي و در ژنوتيپ‌هاي وحشي بيشتر بودند. بر اساس، نقشه حرارتي مبتني ‌بر صفات فنوتيپي اندازه‌گيري شده، ژنوتيپ‌ها در سه دسته گروه‌بندي شدند. همه‌ي ژنوتيپ‌هاي يولاف هگزاپلوئيد بودند؛ اما از نظر پارامترهاي كروموزومي نظير طول كل كروموزوم‌ها، شاخص سانترومري و شاخص پراكندگي تفاوت‌هايي داشتند. با اين وجود، تفاوت معني‌داري بين گونه‌هاي زراعي و وحشي از نظر پارامترهاي كروموزومي وجود نداشت. تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي (PCA) بر اساس پارامترهاي كروموزومي، 94.72 درصد از واريانس تجمعي را تبيين كرد. در اين تجزيه، مؤلفه‌هاي اول و دوم به‌ترتيب بيانگر موقعيت سانترومر و عدم تقارن بين كروموزومي بودند. نتايج اين مطالعه، مي‌تواند در برنامه‌هاي به‌نژادي يولاف و راهبردهاي حفاظت گونه‌ها سودمند باشد.