برآورد پارامترهاي ژنتيكي مرتبط با خصوصيات كيفي دانه در اينبرد لاين‌هاي حاصل از تلاقي دو رقم گندم نان

گندم يكي از مهمترين غلات و اساسي‌ترين محصول غذايي در سراسر جهان محسوب مي‌شود. عمده مصرف گندم به صورت نان است كه كيفيت مطلوب آن از نظر طعم، مزه، طول مـدت نگهداري و كـاهش ضايعات اهميت بسزائي دارد. در مطالعه حاضر، پارامترهاي ژنتيكي برخي ويژگي‌هاي كيفي دانه در 131 لاين F6 گندم حاصل از تلاقي ارقام مرودشت × نورستار (به‌همراه والدين)، شامل محتواي پروتئين دانه، رطوبت، نشاسته، الياف نامحلول در شوينده خنثي، عدد فالينگ، گلوتن كل، گلوتن قوي، گلوتن ضعيف و گلوتن خشك مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج داده‌هاي اين مطالعه نشان داد كه لاين‌هاي مورد بررسي فقط براي صفات محتواي پروتئين دانه و عدد فالينگ تفاوت بسيار معني‌داري با هم داشتند. برخي از لاين‌ها براي صفات مهمي همچون درصد پروتئين دانه مقادير بالاتري نسبت به والدين نشان دادند. نتايج تجريه خوشه‌اي تنوع بين لاين‌ها را تأييد كرد. گروه پنج با 31 لاين بيشترين ميانگين براي محتواي پروتئين دانه را نشان داد. محتواي پروتئين با صفات مرتبط با گلوتن، همبستگي فنوتيپي مثبت و بسيار معني‌داري نشان داد. كمترين و بيشترين مقدار ضريب تغييرات فنوتيپي، ژنتيكي و محيطي به ‌ترتيب براي درصد نشاسته و عدد فالينگ به‌دست آمد. تفاوت قابل‌ملاحظه بين ضريب تغييرات ژنتيكي و فنوتيپي در صفاتي همچون نشاسته دانه و گلوتن نشان‌دهنده تأثير بيشتر محيط بر اين صفات است. پروتئين و عدد فالينگ، از وراثت‌پذيري و پيشرفت ژنتيكي بالايي برخوردار بودند. با توجه به نتايج به‌دست آمده، محتواي پروتئين دانه و عدد فالينگ به دليل تنوع بالا و اثر كمتر انحراف محيطي مي‌توانند براي انتخاب لاين‌هاي برتر (28، 35، 81 و 100) در اين جمعيت مورد توجه قرار بگيرند.