مراتب ايمان در حكمت متعاليۀ ملاصدرا و مراحل رشد ايمان از ديدگاه فاولر

ملاصدرا بر اساس مباني حكمت متعاليه، بويژه حركت جوهري، تشكيك در مراتب وجود، انسان و شناخت، به بيان مراتب ايمان پرداخته است. او گاه ايمان را به تقليدي، برهاني و عياني و گاهي به ظاهري و حقيقي و همچنين به لفظي، معنايي، حقيقي (برهاني يا كشفي) و استغراق در نور احديت تقسيم كرده است. از نظر او، اوج ايمان از آنِ كاملان در عقل نظري و عملي است كه اندك افرادي از آنان به خلافت الهي و انسان كامل ميرسند. جيمز فاولر، الهيدان و روانشناس معاصر، با تأثيرپذيري از برخي الهيـدانـان جـديد مسيحـي ماننـد تيليـخ و روان‌شناساني مانند پياژه، كولبرگ و اريكسون، رشد ايمان را در شش مرحله تبيين كرده اسـت: 1) شهـودي‌ـ‌تصويري، 2) اسطوره‌يـي‌ـ‌واقعي، 3) تـركيبـي‌ـ‌عـرفـي، 4) انـفـرادي‌ـ‌انتقـادي، 5) پيونددهنده، 6) دين جهاني. وسعت نظر شناختي و اخلاقي خويش، نمونه‌يي از مرحلۀ ششم ايمان هستند. در اين نوشتار ابتدا با روش توصيفي‌ـ‌تحليلي به تبيين ديدگاه ملاصدرا درباب مراتب ايمان و ديدگاه فاولر دربارۀ مراحل رشد ايمان پرداخته و سپس به مقايسۀ نقاط اشتراك و تفاوت و ارزيابي اين‌دو ديدگاه پرداخته شده است.