دادرسي عادلانه در چنبرۀ مديريتگراييِ ديجيتالِ سامانۀ كيفري

با توجه به لزوم مديريت مراجعه‌كنندگان، پروند‌ه‌ها و امور اداري قضات و كارمندان دادگستري، سيستم عدالت كيفري با رويكردهاي مديريتي پيوند خورده است. از طرفي با توجه به پيشرفت علم و فنّاوري، حقوق و دادگستري كيفري به‌سمت ديجيتالي‌شدن حركت كرده است. نقطۀ تلاقي رويكردهاي مديريتي در دستگاه قضاي كيفري و فضاي سايبر، پيوند خطرناكي را ايجاد كرده است. در اين تحقيق، با روش توصيفي ـ تحليلي تأثير تلاقي رويكردهاي مديريتي و سيستمي در برخي شاخص‌هاي دادرسي عادلانه بررسي مي‌شود و تحليل مي‌گردد كه چگونه ممكن است اين پديده به نقض اصول دادرسي عادلانه منجر شود. بر اثر اين دو پديده، پيش‌زمينه‌هاي ذهني قضات از اهداف نظام عدالت كيفري به‌سمت تحقق اهداف تعريف‌شده در سيستم‌هاي جمع‌آوري و پردازش داده تغيير كرده و همچنين شتاب در مختومه‌سازي فرايند كيفري ارزش چندبرابري به خود گرفته است. قضات با عملكرد كلي خود در يك بازه زماني مشخص و با تعداد داده‌هاي ساخته و مختومه‌شده، ارزيابي مي‌شوند و اين موضوع به افزايش تمايلات مختومه‌گرايي، آمارگرايي، انسانيت‌زدايي، شتاب‌محوري در قضا و ... در فرايند كيفري منجر مي‌شود. رعايت اصول حقوق كيفري و مقرره‌گذاري در راستاي تحديد رويكرد‌هاي مديريتي و سيستمي با هدف حفظ برخي ارزش‌هاي والاي حقوق كيفري و شاخص‌هاي دادرسي عادلانه مي‌تواند راه‌حل برون‌رفت از اين مشكل باشد.