بررسي رابطه بين ريسك‌ها و چرخه‌هاي تجاري در اقتصاد ايران طي دوره (1398-1380) با استفاده از مدل خودرگرسيوني برداري ساختاري

در ايجاد چرخه‌هاي تجاري عواملي چون انتظارات، نبود انعطاف‌پذيري مالي، عدم اطمينان‌هاي موجود در فضاي كلان اقتصادي و ساير شاخص‌هاي اقتصادي و غيراقتصادي تأثيرگذار هستند كه هيچ يك از آنها به تنهايي، ادوار تجاري را به وجود نمي‌آورد. هدف اين پژوهش بررسي ارتباط بين ريسك‌هاي اقتصادي، مالي، سياسي و بين‌المللي با چرخه‌هاي تجاري اقتصادي ايران طي دوره 1380 تا 1398 مي‌باشد. جهت دستيابي به اين هدف، ابتدا با استفاده از فيلتر هادريك–پرسكات روند بلندمدت از روند ادواري توليد ناخالص داخلي تفكيك شد و با بهره‌گيري از مدل خودتوزيع برداري ساختاري (SVAR) به تجزيه و تحليل داده‌ها پرداخته شده است. طبق نتايج بدست آمده، متوسط يك دور تجاري در اقتصاد ايران معادل با 10 فصل بوده كه براي دوره ركود و دوره رونق به ترتيب برابر با 5.45 و 5 فصل مي‌باشد. ريسك‌‌ اقتصادي به ميزان 0.0354- درصد اثرات آني بر چرخه‌هاي تجاري اقتصاد ايران دارد كه اين رقم براي ريسك مالي، ريسك بين‌المللي و ريسك سياسي به ترتيب عددهاي 0.0035-، 0.0031- و 0.0048 درصد را نشان مي‌دهد. بر اساس نتايج آزمون علّيت گرنجري، دو متغير ريسك اقتصادي و ريسك مالي علّيت ايجاد چرخه‌هاي تجاري اقتصاد ايران هستند، در صورتي كه ريسك‌هاي سياسي و بين‌المللي علّيت چرخه‌هاي تجاري نمي‌باشند. ريسك‌هاي اقتصادي در دوره اول با تأثير حدود 6 درصدي بيشترين توضيح‌دهندگي را در ايجاد چرخه‌هاي تجاري توليد ناخالص داخلي دارا مي‌باشد كه بعد از آن ريسك مالي بيشترين اثرگذاري را بر چرخه‌ها تجاري مي‌‌گذارد، از طرفي ريسك‌هاي سياسي در بين ريسك‌هاي مورد مطالعه كمترين اثرگذاري را بر چرخه‌هاي تجاري دارد.