مسئلۀ تاريخ سرايش اشعار نيما

اكنون در سال 1402 جايگاه نيما يوشيج به ‌عنوان پدر شعر نو فارسي تثبيت‌شده به نظر مي‌رسد اما در دهه‌هاي گذشته جدل‌هاي درازدامني بر سر مسئلۀ تحول شعر فارسي و اينكه چه كسي پيشوا و پيشرو اين تحول بوده، جريان داشته است. يكي از اين جدل‌ها به ادعاي دستكاري نيما در تاريخ سرايش اشعارش مربوط مي‌شود كه در زمان حيات نيما آغاز شده بود و در سال‌هاي اخير مجدداً مطرح شد و هياهوي زيادي برپا كرد. شاعران و منتقداني از دو جبهۀ مختلف اين ادعا را مطرح كرده‌اند: نخست كساني كه در گسست از سنت از نيما تندروتر بودند و نيما را نه شاعري انقلابي كه يك اصلاح‌گر مي‌شمردند و دوم كساني كه نيما را بيش از حد تندرو مي‌شمردند و خود هوادار نوعي تجدد محافظه‌كارتر يا ميانه‌روانه‌تر بودند. در اين نوشته به تاريخچۀ اين ادعا مي‌پردازيم و قوت شواهد آن را بررسي مي‌كنيم. در جريان اين بررسي به نكتۀ مهمي دربارۀ تاريخ‌گذاري اشعار نيما پي مي‌بريم. نيما گاهي طرح اوليۀ شعر را به صورت منثور مي‌نوشته و پاي آن تاريخ مي‌گذاشته و بعد از بازنويسي شعر به صورت منظوم نيز تاريخ اصلي را پاي شعر حفظ مي‌كرده است. احتمالاً همين امر باعث شده كه عده‌اي نتيجه بگيرند نيما تاريخ شعر »غراب « را جعل كرده است. در نهايت نتيجه مي‌گيريم هيچ‌يك از ادعاهايي كه دربارۀ دست‌كاري تاريخ اشعار نيما مطرح شده‌اند پيامد مهمي براي تاريخ شعر نو ندارند.