بررسي و نقد نسبت فرهنگ با تعليم‌وتربيت از منظر عامليت فرد در اسنادبالادستي

پژوهش حاضر در پي بررسي و نقد نسبت فرهنگ و تعليم‌وتربيت از منظر عامليت فرد در اسناد بالادستي (سند تحول بينادين آموزش‌وپرورش و سند مباني نظري تحول بنيادين) است. براي رسيدن به هدف، اسناد مذكور با روش تحليل محتواي كيفي، تحليل مفهومي از نوع «تفسير مفهومي» و «ارزيابي ساختار مفهوم» شده‌اند. در اين بررسي نشان داده شده است كه اسناد بالادستي كه نقشي قابل توجه در تعريف نسبت‌‌هاي مذكور دارند، در اين زمينه، دچار نوعي تعارض دروني هستند. در اين اسناد از يك طرف بر مفاهيمي چون عامليت فرد، تعامل ناهم‌تراز، سنت‌‌گرايي تحولي و تحول و پويايي فرهنگ تأكيد شده است كه مي‌توان آنها را از جمله نقاط قوت اسناد بالادستي به شمار آورد. از طرف ديگر، در تبيين هر يك از مفاهيم ذكر شده، بر ابتناي آنها بر مقوله «نظام معيار اسلامي» تأكيد شده است. همين امر موجب ايجاد نوعي تعارض دروني بين مفاهيم موجود در اسناد در زمينه تبيين نسبت مورد نظر شده است كه مانع از رسيدن به درك درستي از اين نسبت مي‌شود. در اين پژوهش مصاديق اين تعارض بررسي شده است كه عبارتند از: محوريت نظام معيار اسلامي، ابهام ماهيت فرهنگ در اسناد بالادستي، ناهم‌خواني مفهوم تعامل ناهم‌تراز با تأكيد بر «نظام معيار اسلامي»، غلبه فرهنگ‌گرايي و سنت گرايي بر عامليت، و مرزهاي مفهومي مبهم ميان انتقال فرهنگ و انتقاد به فرهنگ.