جابه جايي جايگاه شاه تهماسب و خسروپرويز در نگاره هاي خمسه ي شاه تهماسبي (منظومه ي خسرو و شيرين) در جهت تاكيد بر هويت ملي

صفويان در تاريخ ايران بعد از ورود اسلام، با اتكا به سه ركن اصلي مقام ارشاد كامل صوفيان، اعلام مذهب شيعي و تاكيد بر احياي هويت ملي، از يك فرقه ي صوفيانه به حكومتي قدرتمند تبديل شدند. شكوفايي نگارگري مكتب تبريز صفوي، زير نظر اساتيد بزرگ مكاتب هرات و تبريز با حمايت شاهاني همچون اسماعيل اول و تهماسب جانشين وي، منجر به خلق دو نسخه ي ارزشمند تاريخ اين هنر، با عنوان شاهنامه و خمسه ي تهماسبي شد. در اين ميان نقش هنر به عنوان يك عنصر مهم در جهت اهداف تبليغي و حافظ ايدئولوژي حاكم، غير قابل انكار مي نمايد. از اين رو، هدف اين پژوهش بررسي چگونگي و چرايي پرداختن به جابه جايي شخصيت خسروپرويز و شاه تهماسب در نگاره هاي منظومه ي خسرو وشيرين از نسخه ي شاه تهماسبي بوده كه در طي فرآيند تحقيق به سوالات: 1. اهميت جايگاه خسروپرويز به عنوان شخصيت منتخب براي اين جابه جايي در تاريخ و ادبيات ايران چيست؟ و 2. حضور شاه تهماسب در نگاره هاي منظومه ي خسروو شيرين چگونه و با چه هدفي بوده است؟، پاسخ مي دهد. در جهت نيل به هدف تحقيق، ابتدا به نحوه ي شكل گيري اركان تحكيم قدرت صفويان و اهميت و جايگاه خسروپرويز از منظر تاريخ و ادبيات اشاره شده است. با تكيه بر مباحث فوق، متن پژوهش به اشارات مستقيم و غيرمستقيمي اختصاص دارد كه به حضور شاه تهماسب در جايگاه خسروپرويز تاكيد مي كند. در جهت تجميع داده هاي فوق، مي توان گفت كه در نگاره هاي مورد بحث، شاهد كاركردي فراتر از مصورسازي وابسته متن هستيم و مي توان ادعا كرد چنين انتخابي در جهت تاكيد بر احياي هويت ملي و بازسازي نقش پادشاهان پرآوازه ي ايران پيش از اسلام بوده كه از اركان تحكيم قدرت در اين دوره ي تاريخي محسوب مي شود.