نسبت‌سنجي حقوق و اخلاق در انديشه حكمت‌متعاليه با مكاتب حقوق طبيعي و پوزيتوييسم مباني حقوقي

ارتباط ميان دانش هاي حقوق و اخلاق از ديرباز مورد علاقه انديشمندان در مكاتب فلسفي بوده اگرچه مكتب‌اثبات‌گرايي‌حقوقي به‌عنوان گفتمان مطرح در فضاي علمي دنيا جاي گرفت؛ اما مكتب‌حقوق‌طبيعي نيز همواره مورد اقبال بسياري‌از انديشمندان‌جهان قرار‌دارد. با‌بياناتي‌كه از انديشمندان‌حقوق‌طبيعي عنوان شده است، مي‌توان تشابهات ميان اين نگرش با‌مباني انديشمندان‌حكمت‌متعاليه درزمينه ارتباط حقوق و اخلاق عنوان نمود. از مهم‌ترين اين تشابهات به پايبندي هركدام ازدو گروه فوق به اصول‌ثابت‌اخلاقي در حقوق و اذعان به وجود‌ارتباط‌تنگاتنگ اين دو دانش مي‌توان اشاره نمود. اين پژوهش درصدد پاسخگويي به اين‌پرسش است كه چه نسبتي ميان نگرش انديشمندان در حكمت‌متعاليه و حقوق‌بشرغرب وجود‌دارد؟ فرضيه اين پژوهش بر اين قرار‌است كه انديشمندان‌حقوق‌طبيعي به وجود‌نوعي حقوق ثابت در نظام‌هاي‌حقوقي-بشري هستند كه آن را فراتر از توافق قراردادي مي‌داند و انديشمندان‌حكمت‌متعاليه نيز علاوه بر الهي‌دانستن حقوق، بر ثابت-بودن اصول‌اخلاقي در نظام‌بشري اعتقاد دارند و مانند حقوق‌طبيعي، عقل را به‌عنوان يكي از منابع سنجش و‌دريافت اين اصول ثابت عنوان‌مي‌كنند اما قانون‌الهي كه جامع اخلاق و‌حقوق است، را در‌جهت رستگار ساختن انسان جامع تلقي‌مي‌نمايد. مكتب-اثبات‌گرايي نيز براي تشخيص درستي قوانين، نيازي به تطبيق‌قواعد با معيارهاي ثابت‌اخلاقي نيست بلكه تنها اراده قانون‌گذار بيانگر صحت يك قانون است. اين پژوهش بر اساس روش تحليلي-توصيفي و بر اساس منابع كتابخانه‌اي گردآوري شده‌است.