مروري بر مفاهيم و مدل‌سازي تاب‌آوري و انصاف در لجستيك بشردوستانه با استفاده از رويكرد فراتحليل

زمينه و هدف در سال‌‌هاي اخير به‌دليل افزايش آسيب‌‌هاي زيست‌محيطي، نظير اقداماتي كه باعث افزايش دماي كره زمين شده است، و همچنين افزايش جنگ و تروريسم در سراسر جهان، شاهد افزايش بلاياي گوناگون بوده‌ايم. درنظرگيري برنامه‌ريزي مناسب براي امور لجستيكي و ارسال اقلام امدادي در قبل و بعد از فاجعه مي‌تواند باعث نجات جان و مال آسيب‌ديدگان شود. در اين مطالعه، دو موضوع تاب‌آوري و انصاف در لجستيك بشردوستانه از ديدگاه تحقيق در عمليات موردبررسي قرار گرفته است. انصاف به توزيع و ارضاي مساوي و عادلانه تقاضاي اقلام امدادي بين حادثه‌ديدگان مي‌پردازد. همچنين تاب‌آوري به مجموعه‌اي از اقدامات كه باعث كاهش آسيب‌پذيري سيستم در برابر بلايا و بازگشت سريع سيستم به شرايط قبل از فاجعه مي‌شوند، اشاره دارد. هدف از اين مطالعه مرور پيشينه پژوهش در حوزه‌‌هاي انصاف و تاب‌آوري در لجستيك بشردوستانه است.روش: داده‌‌هاي مورد استفاده از نوع كيفي هستند. تمركز اين مطالعه، بررسي پژوهش‌‌هاي اين حوزه طي سال‌‌هاي 1389 الي 1402 است. در اين مطالعه، داده‌‌هاي مورداستفاده از كتاب‌ها و مقالات موجود در پايگاه‌‌هاي اطلاعاتي آنلاين نظير گوگل‌اسكالر و اسكوپوس به دست آمد. سپس با روش فراتحليل و با استفاده از نرم‌افزار مايكروسافت اكسل نسخه 2019 داده‌ها موردبررسي و تحليل قرار گرفتند.يافته ها انصاف و تاب‌آوري را مي‌توان جزو مباحث چالش‌برانگيز سازمان امداد و نجات دانست. همان‌طور كه نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد، با وجود افزايش روزافزون تعداد مطالعات در مباحث تاب‌آوري و انصاف در لجستيك بشردوستانه، هنوز به اندازه كافي به آن توجه نشده است. نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد علي‌رغم اهميت‌ كاربردي اين دو مفهوم در حوزه لجستيك بشردوستانه، توجه كمي به آن‌ها در پژوهش‌‌هاي اين حوزه شده است. ازجمله زمينه‌‌هاي تحقيقاتي مي‌توان به درنظرگيري هم‌زمان انصاف و تاب‌آوري، درنظرگيري سنجه‌اي در جهت ايجاد تاب‌آوري به‌صورتي كارآمد در توزيع اقلام امدادي در لجستيك بشردوستانه، و درنظرگيري رويكرد‌هاي ريسك‌گريز عدم قطعيت مانند بهينه‌سازي استوار اشاره كرد. نتيجه گيري در اين مطالعه، اهميت انصاف و تاب‌آوري و سنجه‌‌هاي اندازه‌گيري آن‌ها در لجستيك بشردوستانه نشان داده شده است. نتايج نشان مي‌دهد علي‌رغم اهميت انصاف و تاب‌آوري در لجستيك بشردوستانه، همچنان شكاف‌‌هاي تحقيقاتي بسياري وجود دارد كه نتايج آن‌ها مي‌تواند به بهبود برنامه‌ريزي سازمان امداد و نجات كمك قابل‌توجهي بكند.