سنجش زمان مورد نياز جهت ارائه خدمات توسط پزشك خانواده شهري استان مازندران در سال 1401

سابقه و هدف: دسترسي به خدمات اوليه بهداشتي درماني با در نظر گرفتن عدالت و برابري در نظام سلامت از حقوق جامعه جهاني است. در اين راستا به جهت ارائه خدمات اوليه سلامت، برنامه پزشك خانواده روستايي از ابتداي سال 1384 با هدف دستيابي به پوشش همگاني سلامت در مناطق روستايي و شهرهاي زير 20 هزار نفر جمعيت اجرا گرديد. اهداف اختصاصي اين برنامه شامل اجراي نظام ارجاع، افزايش پاسخگويي بازار سلامت، افزايش دسترسي مردم به خدمات سلامت، كاهش هزينه‌هاي غيرضروري در بازار سلامت و افزايش پوشش خدمات بود. پس از حدود 7 سال از اجراي اين برنامه، برنامه پزشك خانواده شهري به‌عنوان سطح اول ارائه خدمات سلامت از سال 1391 در استان مازندران و فارس به صورت پايلوت شروع به اجرا كرد. در راستاي اجراي بهتر اين برنامه و نظر به گستردگي زياد برنامه‌ها و فعاليت‌هاي مورد انتظار، سپردن فعاليت مناسب با زمان ارائه دهندگان خدمت از اهميت زيادي برخوردار است. اين مطالعه با هدف آگاهي از زمان مورد انتظار فعاليت‌هاي محوله به پزشك خانواده شهري انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: اين مطالعه به روش مقطعي، در 15 پايگاه پزشك خانواده شهري (6 پايگاه دولتي و 9 پايگاه خصوصي) شهرستان‌هاي گلوگاه، بهشهر، نكا، قائمشهر، نور و چالوس استان مازندران انجام شد. از 15 شهرستان بالاي 20هزار نفر مجري اين برنامه در استان مازندران شش شهرستان مذكور بصورت تصادفي انتخاب و در مرحله بعد، از ليست پايگاه پزشكان خانواده شهري، 15 پايگاه به‌طور تصادفي انتخاب شدند. در نهايت گروه هاي هدف، به صورت در دسترس وارد مطالعه گرديدند. در اين مطالعه از چك ليست‌هاي تدوين شده براساس بسته‌هاي مراقبتي منطبق بر 8 گروه خدمت گيرنده (سالمندان (11 خدمت)، ميانسالان (7 خدمت)، جوانان (13 خدمت)، نوجوانان (24 خدمت)، كودكان زير 5 سال (6 خدمت)، مانا (15 خدمت)، مادران (3 خدمت) و ويزيت غير هدف) استفاده شد. به ازاي هر گروه خدمت گيرنده نيز، حداقل سه نفر در مطالعه مورد بررسي قرار گرفته‌اند. جهت توصيف داده‌ها از شاخص‌هاي مركزي و پراكندگي استفاده شد.يافته‌ها: نتايج اندازه‌گيري زمان ارائه خدمت به 297 نفر شامل 90 نفر ازگروه سني زير 5 سال، 30 نفر از دريافت‌كنندگان خدمات مانا، 30 نفر از هر كدام از گروه‌هاي مادران، نوجوانان، جوانان، ميانسالان، سالمندان و 27 نفر از بيماران غير هدف كه جهت ويزيت مراجعه نموده بودند، نشان داد كه ميانه و ميانگين زمان مورد انتظار جهت ارائه خدمت روزانه توسط پزشك به جمعيت تحت پوشش به ترتيب 2 ساعت و 52 دقيقه و 3 ساعت و 23 دقيقه است. مقدار اين شاخص در گروه‌هاي دريافت‌كننده خدمت متفاوت بوده كه بيش‌ترين مقدار آن مربوط به ويزيت گروه خدمتي غير هدف با ميانه و ميانگين 84/17 و87/20 دقيقه و كم‌ترين آن مربوط به خدمات مانا با ميانه و ميانگين 3/40و4/34دقيقه بوده است.استنتاج: باتوجه به نتايج بدست آمده، پزشكان خانواده شهري زمان كافي براي ارائه خدمات در نظر گرفته شده روزانه را در اختيار داشته و لذا به نظر مي‌رسد، از سوي نظام سلامت، تكليفي بيش از ظرفيت زماني روزانه به ايشان محول نشده است.