بررسي كيفيت كنترل ديابت در جمعيت تحت پوشش پزشك خانواده شهري شهرستان ساري طي سال 99-1398

سابقه و هدف: ديابت نوع 2 يك مشكل بهداشتي و يكي از فوريت‌هاي بهداشتي است كه سريع‌ترين رشد را در سرتاسر جهان دارد. مراقبت از ديابت جزو اولويت‌هاي همه سيستم‌هاي بهداشت عمومي است. اين مطالعه با هدف تعيين كيفيت كنترل ديابت در مراكز پزشك خانواده شهري شهرستان ساري را در سال 1399-1398 انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع مطالعات توصيفي و مقطعي بوده است. حجم نمونه لازم برابر 275 بيمار به دست آمد كه با احتساب ريزش در نهايت به صورت تصادفي (جمعا 300 بيمار) انتخاب شدند. 20 خوشه (مركز) كه هر كدام شامل 15 بيمار ديابتي بود تحت كنترل قرار گرفت. جامعه آماري پرونده كليه بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 مراجعه‌كننده به مراكز خدمات بهداشتي و درماني شهرستان ساري بود. شايان ذكر است از پرونده بيماران متغيرهاي سن، جنسيت، ميزان FBS، 2hpp، HbA1c، فشارخون، تري‌گليسريد، كلسترول، HDL،LDL، و شاخص توده بدني و هم‌چنين معاينه چشم و قطع عضو ثبت شد. تمام اطلاعات داراي مهر پزشك خانواده تاييدكننده و ثبت توسط ايشان بود. در اين مطالعه پس از جمع‌آوري داده‌ها، ميزان مطابقت آن‌ها با دستورالعمل‌هاي ADA تطبيق داده شد. بر طبق گايدلاين انجمن ديابت آمريكا (ADA)، هدف از درمان اين بيماري رسيدن به FBS:90-130، HbA1c زير 7 درصد، 180BS2hpp ، فشارخون زير 130/80، BMI بين 18/5 تا 24/9، TG زير 150، LDL زير 100 و  HDLبيش‌تر مساوي 50 مي‌باشد. تمامي بررسي‌هاي آماري در نرم‌افزار SPSS نسخه 2۵ انجام گرفت. از امار توصيفي شامل ميانگين و انحراف معيار براي متغيرهاي كمي و فراواني و درصد براي متغيرهاي كيفي پرداخته شد.يافته‌ها: بررسي ۳۰۰ بيمار مبتلا به ديابت نوع ۲ نشان مي‌دهد كه دامنه سني بين ۳۰ تا ۸۶ سال با ميانگين و انحراف‌معيار 10٫4±5/57 سال داشتند. هم‌چنين كم‌ترين نمايه توده بدني بيماران ۲۱و بيش‌ترين آن ۵۳ با ميانه29/4 و فاصله ميان چاركي (32/8-27/20) بود. فشارخون سيستولي بيماران داراي ميانه 120 و فاصله ميان چاركي(130-110) و فشارخون دياستولي داراي ميانه 75 و فاصله ميان چاركي (80-70) بود. پس از مطابقت با دستورالعمل ADA، فراواني مطابقت قندخون ناشتا (38/4 درصد)، قندخون دو ساعت بعد از غذا (37/1 درصد)، به‌طور كلي 52 مورد (2/17 درصد) از بيماران كنترل قندخون مطابق با دستورالعمل انجمن ديابت آمريكا داشتند.تري‌گليسيريد (39/7 درصد)،  HDLدر (49 درصد) و LDL (55/6 درصد) با دستورالعمل ADA مطابقت داشتند. هم‌چنين 32 مورد (6/10 درصد) از بيماران كنترل چربي خون مطابق با دستورالعمل ADA داشتند. معاينه چشم(14/6 درصد) يك نوبت، (8/3 درصد) دو نوبت، (1/3 درصد) سه نوبت و (0/3 درصد) چهار نوبت انجام شده ‌است. هم‌چنين در ۶۵ مورد(21/6 درصد) از بيماران معاينه دقيق پا صورت گرفته ‌است. علاوه بر اين 4 مورد (1/3درصد) داراي قطع عضو ناشي از ديابت و 12 مورد (4 درصد) دچار ميكروآلبومينوري بودند.استنتاج: نتايج به‌دست آمده در اين مطالعه نشان مي‌دهد كه وضعيت كنترل ديابت در جمعيت مورد بررسي نسبت به ساير مطالعات در ايران وضعيت بهتري دارد، با اين وجود فاصله زياد آن با استانداردهاي انجمن ديابت آمريكا لزوم برنامه‌ريزي و مداخلات بيش‌تر ضرورت آموزش صحيح و ارجاع به موقع به مراكز فوق تخصص، آموزش و مداخلات جهت كاهش وزن اين بيماران وجود دارد. عواملي مانند سبك زندگي و شرايط اجتماعي– اقتصادي كه موسسات و ارائه دهندگان خدمت هيچ كنترلي روي آن ندارند بايد توسط سياست گذاران اصلاح شود