بررسي تغييرات سطوح هورموني و سايتوكين‌ها در بيماران مبتلا به ليشمانيوز جلدي انساني

سابقه و هدف: ليشمانيوز يك بيماري است كه در پي انگل ليشمانيا به وجود مي‌آيد و از طريق نيش يك نمونه خاصي از پشه خاكي منتقل مي‌شود. اين بيماري به سه صورت جلدي، جلدي- مخاطي و احشايي ظاهر مي‌شود. ليشمانيوز جلدي (CL) يك بيماري گرمسيري ناشي از انگل داخل سلولي جنس ليشمانيا مي‌باشد. اين بيماري مهم‌ترين بيماري اندميك در ايران است. تغييرات در سطح هورمون‌هاي پلاسما در بسياري از عفونت‌هاي انگلي گزارش شده است و تغييرات در سطح هورمون‌ها مي‌تواند منجر به تغيير در پروفايل سايتوكاين‌ها شود. عمل متقابل سيستم ايمني- اندوكراين، در پاتوژنز ليشمانيوز جلدي نقش مهمي ايفا مي‌كند. هم‌چنين سطح برخي هورمون‌ها در ارتباط با سطح سايتوكاين‌ها و علائم باليني مي‌باشد. اين مطالعه با هدف بررسي تغييرات سطوح هورموني و سايتوكاين ها در بيماران مبتلا به ليشمانيوز جلدي انساني، انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: اين مطالعه در شهرستان‌هاي آبادان و خرمشهر واقع در استان خوزستان در جنوب غربي ايران انجام شده است. در مطالعه حاضر، 40 نفر بيمار مبتلا به ليشمانيوز جلدي و 40 نفر سالم بدون سابقه ابتلا به ليشمانيوز جلدي انتخاب شدند. پس از اخذ مجوز از كميته اخلاق دانشكده علوم پزشكي بهبهان و اخذ رضايت‌نامه از تمامي افراد تحت مطالعه، پرسشنامه‌اي شامل اطلاعات دموگرافيك توسط همه افراد شركت‌كننده در مطالعه تكميل گرديد. مقدار ‌5 ميلي‌ليتر خون از هر فرد تحت مطالعه تهيه و پس از انجام سانتريفوژ با دور rpm 4000 به مدت 10 دقيقه، سرم براي اندازه‌گيري هورمون‌ها و سطح سايتوكاين‌ها تا روز آزمايش در دماي منفي 20 درجه سانتي‌گراد نگهداري گرديد. با استفاده از كيت‌هاي آزمايشگاهي، سطوح پلاسمايي هورمون‌هاي كورتيزول، استراديول، دي هيدرو اپي آندروسترون (DHEA)، پرولاكتين و تستوسترون و هم‌چنين سطوح پلاسمايي سايتوكاين‌هاي فاكتور نكروز دهنده تومور آلفا ( TNF-α)، اينترلوكين 6 (IL-6)، اينترلوكين 1 (IL-1) و اينترفرون گاما (IFN-γ) اندازه‌گيري گرديد. غلظت هورمون در گروه كنترل و بيماران با استفاده از آزمون من ويتني مقايسه شد. ارتباط بين سطوح سيتوكين‌ها و هورمون‌ها با آزمون اسپيرمن بررسي شد. تمام آزمون‌هاي آماري با استفاده از نرم‌افزار Graph Pad نسخه 5 (GraphPad Software Inc., San Diego, CA, USA) انجام شد.يافته‌ها: نتايج اين مطالعه نشان داد كه سطوح پلاسمايي كورتيزول، استراديول، DHEA، پرولاكتين و تستوسترون در بيماران كم‌تر از افراد سالم بود و اين نتايج از نظر آماري معني‌دار بود(0/05 P). سطوح پلاسمايي TNF-α،  IL-6و IL-1 در بيماران مبتلا به ليشمانيوز جلدي در مقايسه با افراد سالم بيش‌تر بود(0/05 P). هم‌چنين سطح پلاسمايي IFN-γ در بيماران كم‌تر از افراد سالم بود و اين نتايج از نظر آماري معني‌دار بود(0/05 P).استنتاج: باتوجه به نتايج مطالعه حاضر به نظر مي‌رسد تغييرات غدد درون‌ريز- سيستم ايمني در بيماران ليشمانيوز جلدي براي ميزبان مفيد است و به بهبود ضايعات كمك مي‌كند. هم‌چنين شناخت هر چه بيش‌تر مكانيسم‌هاي غدد درون‌ريز درگير در تنظيم پاسخ ايمني در ليشمانيوز جلدي مي‌تواند براي تشخيص بيماري و يا براي درمان‌هاي دارويي اين بيماري مهم باشد.