بررسي عوامل مرتبط با تمايل به فرزندآوري: يك مرور نظام مند

سابقه و هدف: كاهش تمايل به فرزندآوري يكي از دغدغه‌ها و چالش‌هاي مهم در كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه مي‌باشد. همچنين سياست‌هاي كنوني حاكم در اين كشورها سعي در شناخت عوامل مرتبط با آن را دارند، و تا به امروز اين راه منجر به افزايش جمعيت در كشورهايي كه جمعيت رو به پيري دارند، شده است. با توجه به وسعت اهميت اين موضوع، اين مطالعه هدف تعيين بررسي عوامل مرتبط با تمايل به فرزند آوري به صورت نظام مند، انجام پذيرفت.مواد و روش‌ها: اين مطالعه مروري نظام مند كه در سال 2024 انجام شده است، در پنج مرحله انجام شد كه شامل طراحي سوال مطالعه، جستجو، استخراج مطالعات وابسته به تحقيق، انتخاب مطالعات مرتبط، جدول‌بندي اطلاعات و گزارش نتايج بود. جستجو در بانك‌هاي اطلاعاتي داخلي و خارجي شاملSID ،PubMed ، magiran ، Iran doc، Science Direct، Scopus و موتور جستجوي Google scholar با كليد واژه‌هايي مانند عوامل مرتبط ، فرزندآوري ، عوامل رواني ، عوامل اجتماعي ، عوامل فرهنگي ، عوامل جسمي ، عوامل فردي ، عوامل مذهبي ، كاهش ، ايران و تمايل ، و معادل انگليسي شان انجام پذيرفت. مطالعات در بازه زماني 2012 تا 2024 (دوازده سال اخير، به دليل تغييرات عمده در جهان) بررسي شدند. جهت انتخاب مطالعات معيار ورود و يا خروج در نظر گرفته شد. هم‌چنين غربالگري كيفيت مطالعات به وسيله چك ليست نيوكاسل انجام شد. پس از انتخاب و بررسي كيفيت، داده‌هاي موجود در مطالعات طبقه‌بندي شد.يافته‌ها: يافته‌ها براساس پاسخ به سؤال اصلي تحقيق در سه طبقه عوامل اجتماعي و محيطي، عوامل رواني- جسمي و عوامل دموگرافيك قرارگرفتند. بررسي 16 مطالعه مقطعي نشان داد كه، عواملي همچون، جنس، سن، تاهل، تحصيلات، نژاد، محل زندگي كه در طبقه دموگرافيك قرار مي‌گيرند. از جمله عوامل مرتبط ديگر در تمايل به فرزندآوري هستند. دين و مذهب، پيشرفت تكنولوژي، تجارب زندگي، فرهنگ و سياست حاكم بر جامعه، ساختار خانوادگي، همسالان و مسائل اقتصادي، دسترسي به رسانه از جمله موارد مرتبط ديگري هستند كه در دسته عوامل اجتماعي و محيطي قرار مي‌گيرد و در 6 مطالعه به آن اشاره شد. بررسي حاصل از 7 مطالعه مقطعي ديگر به ارتباط طبقه بعدي يعني عوامل رواني- جسمي اشاره داشت. در اين مطالعات ارتباط عواملي همچون شخصيت، افسردگي، خودكار آمدي، بيماري زمينه‌اي و سوابق باروري و ناباروري را در فرزندآوري مرتبط دانست. لازم به ذكر است كه گفته شود برخي مطالعات در چند طبقه قرار گرفتند و طبقات باهم همپوشاني داشتند. استنتاج: براساس يافته‌هاي اين مطالعه، عوامل گسترده‌اي به تمايل افراد به فرزندآوري مرتبط مي‌باشد كه مطالعات حاضر در اين پژوهش در بيان آن‌ها به اندازه كافي نمي‌باشد. اما مي‌توان از اين عواملي كه در مطالعات گوناگون مطرح شده است به‌ عنوان راهنمايي در جهت شناخت عوامل مرتبط كمك گرفت و با برنامه‌ريزي در جهت مديريت و يا تقويت برخي از آن‌ها به افزايش تمايل به فرزندآوري كمك نمود.