بررسي اثر ژل زينك سولفات بر روند ترميم زخم‌هاي داخل دهاني در موش صحرايي و مقايسه آن با ژل تريامسينولون

سابقه و هدف: زخم به‌معناي شكاف در پوست مي‌باشد. زخم‌هاي دهاني ازشايع‌ترين علل مراجعه بيماران به كلينيك دندانپزشكي است كه به‌صورت ضايعاتي با حدود مشخص، اغلب كمي فرورفته، همراه و يا با فقدان كامل اپيتليوم كه توسط غشاي فيبرينولوكوسيته پوشيده شده‌اند، بروز مي‌كند. عوامل مختلفي سبب ايجاد ضايعات زخمي مي‌شوند كه ازجمله آن مي‌توان به تروما، عفونت، بيماري، دارو، بدخيمي و علل غير اختصاصي اشاره نمود. زينك در تكثير سلول‌ها، ساخت پروتئين و ترميم به‌دنبال جراحت نقش دارد. باتوجه به تناقضات و پتانسيل‌هاي زينك و عدم وجود مطالعه‌اي در مورد اثر زينك در زخم‌هاي دهاني، انجام چنين تحقيقي ضرورت پيدا كرد. لذا هدف از اين مطالعه، بررسي اثر ژل زينك سولفات بر روند ترميم زخم‌هاي داخل دهاني در موش صحرايي و مقايسه آن با تريامسينولون بود. مواد و روش‌ها: اين مطالعه تجربي در آزمايشگاه حيوانات مركز تحقيقات بيماري‌هاي دهان و دندان دانشگاه علوم پزشكي كرمان انجام شد. در اين مطالعه از موش‌هاي صحرايي با يك زخم با ابعاد تقريبي 2 در 2 ميلي‌متر توسط پانچ شماره 2 در كام سخت استفاده شد. حيوانات به‌طور تصادفي به سه گروه (14 موش در هر گروه) تقسيم شدند. گروه A (ژل حاوي تريامسينولون استونايد0/1 درصد)، گروه B (ژل زينك سولفات 5 درصد) و C گروه (دارونما) دريافت كردند. هر گروه براساس بررسي ميكروسكوپي ترميم زخم به دو زير گروه تقسيم شد: A1، B1 و C1 به‌مدت يك هفته، درحالي كه A2 و B2 و C2 به مدت دو هفته درمان دريافت كردند. اندازه زخم‌ها از ناحيه بزرگترين قطر در روزهاي اول، سوم، هفتم و چهاردهم توسط پروب پريودنتال Williams اندازه‌گيري مي‌شدند. نمونه‌هاي بافت‌شناسي در روزهاي 7 و 14 تهيه گرديد و جهت بررسي به آزمايشگاه پاتولوژي ارسال شد. معيار هيستوپاتولوژي زخم‌ها براساس التهاب بافتي بود. هم‌چنين زخم‌ها از نظر هيستوپاتولوژي به رتبه‌هاي 5-1 براي اپيتليزاسيون مجدد تقسيم شدند. سرانجام داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS 20 مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. يافته‌ها: در ارتباط با ميزان شدت التهاب در سه گروه مورد مطالعه در روزهاي 7 و 14 تفاوت معناداري مشاهده نشد(0/538=P). بررسي از جهت ميزان وسعت اپيتليزاسيون در سه گروه مورد مطالعه در روزهاي 7و14 نشان داد كه ميانگين وسعت اپيتليزاسيون بين گروه‌هاي تريامسينولون و زينك سولفات تفاوت معني‌داري نداشت(0/18=P)، اما ميانگين وسعت اپيتليزاسيون درگروه تريامسينولون به شكل معناداري بيش‌تر از گروه دارونما بود(0/001P=). هم‌چنين از نظر اندازه زخم در روزهاي 1، 3، 7 و14 روند تغيير اندازه زخم در گروه‌ها يكسان بود و ميانگين اندازه زخم گروه تريامسينولون و زينك سولفات كم‌تر از گروه دارونما بود، هرچند ميانگين گروه تريامسينولون مقداري كم‌تر بود اما اين اختلاف معنادار نبود(0/118=P)، كه نشان مي‌دهد گروه زينك سولفات به خوبي گروه تريامسينولون عمل‌كرده است. استنتاج: استفاده از ژل زينك سولفات موجب كاهش التهاب و افزايش اپيتليزاسيون و هم‌چنين كاهش اندازه زخم شد. هرچند ژل تريامسينولون دركاهش التهاب، افزايش اپيتليزاسيون وكاهش اندازه زخم بهتر عمل‌كرد، اما اين تفاوت معني‌دار نبود. هم‌چنين مصرف طولاني مدت تريامسينولون در برخي از زخم‌هاي دهان عوارضي هم‌چون كانديديازيس و هايپر پيگمانتاسيون ايجاد مي‌كند. درصورتي‌كه مصرف مكمل زينك اثرات نامطلوب‌كم‌تري دارد. لذا درجهت جايگزيني زينك سولفات به‌جاي تريامسينولون نياز به پژوهش‌هاي بيش‌تر مي‌باشد.