بررسي فراواني، ويژگي‌ها و سرنوشت ميكروپلاستيك‌ها در آب و لجن ‌تصفيه خانه ‌هاي آب: يك مرور روايتي

ميكروپلاستيك‌ها (MPs) به عنوان يك آلودگي نوظهور با اندازه كم‌تر از 5 ميلي‌متر، مي‌توانند به‌عنوان ناقل آلاينده‌‌هاي شيميايي و بيولوژيكي عمل‌كنند و اثرات مخربي بر روي ‌محيط‌ زيست و سلامت انسان داشته باشند. آب شرب يكي از روش‌هاي مواجهه و ورود اين ذرات به بدن انسان است. اهميت تصفيه‌‌خانه‌هاي آب در حذف و كاهش حداكثري ميكروپلاستيك‌‌هاي موجود و جلوگيري از وارد شدن آن‌ها به منابع آب است. بهينه‌سازي حذف ميكروپلاستيك در تصفيه ‌خانه‌‌هاي آب آشاميدني مي‌تواند خطر مواجهه انسان با اين مواد را كاهش دهد. اين مطالعه به مرور فراواني و ويژگي‌‌هاي ميكروپلاستيك‌‌ها در آب و لجن تصفيه‌‌خانه‌‌هاي آب آشاميدني و ميزان كارايي فرآيندهاي مختلف در حذف آن‌ها مي‌پردازد. اين مطالعه به صورت مروري روايتي مي‌باشد. جهت شناسايي مطالعاتي كه به بررسي ميكروپلاستيك‌‌ها در آب و لجن ‌‌تصفيه‌خانه آب پرداختند، مطالعات فارسي و انگليسي در بازه زماني 2013 تا 2024 با دو گروه كليد واژه‌هاي فارسي شامل، ميكروپلاستيك، آب، لجن،‌تصفيه خانه آب و كليد واژه‌هاي انگليسي شامل، Drinking water treatment  plant،DWTP  Sludge و Microplastic پرداخته شد. در منابع اطلاعاتي Google Scholar، PubMed، John Wiley و ScienceDirect جستجو شد. مجموعاً 816 مقاله به‌دست آمد. پس از حذف مقالات تكراري، تعداد مقالات به 798 مقاله كاهش يافت. سپس با بررسي عناوين و چكيده‌‌ها، تعداد مقالات به 38 عدد محدود شد. با بررسي مقالاتي كه متن كامل آن‌‌ها در دسترس بود در نهايت 12 مقاله باقي ماند كه 9 مقاله به بررسي ميكروپلاستيك‌‌ها در آب، 2 مقاله به بررسي ميكروپلاستيك‌‌ها در لجن ‌تصفيه خانه آب و 1 مقاله به صورت مشترك به بررسي ميكروپلاستيك‌ها در آب و لجن ‌‌تصفيه خانه آب پرداختند. نتايج نشان داد كه تعداد ميكروپلاستيك در آب خام با منشاء منابع سطحي (مخازن و رودخانه‌‌ها) بين 26.1±23.4 تا 425±3918 تعداد در ليتر متغير بوده است و توزيع اندازه ميكروپلاستيك‌‌ها در آب بسته به منبع آب خام ‌مي‌‌تواند متفاوت باشد. بررسي‌ها نشان داد اندازه غالب اين ذرات كم‌تر از 100 ميكرومتر بوده است. علاوه براين فراوان ‌ترين نوع ميكروپلاستيك‌‌ها شامل پلي‌اتيلن، پلي‌پروپيلن و پلي‌اتيلن تترافتالات با دو شكل قطعه و فيبر بوده است. تعداد ميكروپلاستيك‌ها در لجن بسيار بالا بوده و مي‌تواند در حد 86000 ذره در هر گرم لجن خشك باشد. هم­چنين فرايندهاي متداول تصفيه آب شامل انعقاد، لخته‌سازي، ته‌نشيني‌‌ و صاف‌سازي ماسه‌اي قادرند ميكروپلاستيك‌‌ها را 39 تا 70 درصد حذف نمايند؛ امّا چنان چه در ادامه فرآيند تصفيه متداول از كربن فعال گرانولي استفاده شود، كارايي به 97 درصد خواهد رسيد. اين ذرات در نهايت مي‌توانند در اثر مصرف آب توسط انسان يا موجودات آبزي بلعيده شوند و يا در اثر استفاده از لجن در كشاورزي در زمين رها شوند. اين مطالعه نشان داد كه ميكروپلاستيك‌ها با ويژگي‌هاي متفاوت از نظر اندازه، شكل، رنگ و پليمر در آب خام وجود دارند كه بخش زيادي از آن‌ها در لجن تجمع مي‌يابند. بنابراين، براي جلوگيري از اثرات زيست محيطي مخرب اين ذرات، لازم است كه لجن حاصل از ‌‌تصفيه خانه آب نيز قبل از ورود به ‌محيط ‌زيست تصفيه شود.