مروري بر آسيب هاي سلامت اجتماعي در ايران و راهكارها

جامعه سالم و شاداب وابسته به حضور شهرونداني با روحيه‌اي شاد و با انگيزه بالا مي‌باشد كه به منظور نائل شدن به آن مي‌بايست سلامت اجتماعي به عنوان نوعي بهداشت رواني، فردي و جمعي در جامعه امروزي تحقق يابد. با توجه به جديد بودن مفهوم سلامت اجتماعي، هنوز اجماع كاملي بر ابعاد و شاخص‌هاي آن در ميان محققان به وجود نيامده است. از دلايل اقبال زياد به سلامت اجتماعي در ايران و جهان در كنار جذابيت مفهومي اين است كه مي‌تواند شمائي كلي از شرايط اجتماعي حاكم بر جامعه را ترسيم كرده و شاخص و ابزار تحليلي خوبي براي انديشمندان اين حوزه و سياست‌گذاران آن باشد. اختلال در سلامت اجتماعي و بروز ناهنجاري‌هايي از قبيل اضطراب و افسردگي، اعتياد، طلاق و خودكشي از مسائل بسيار حائز اهميت در جامعه كنوني است كه مي‌بايست به‌طور گسترده مورد مطالعه قرار گيرد و با واكاوي علل و پيامدهاي آن‌ها، راهكارهايي جهت پيشگيري و كاهش آن‌ها ارائه گردد. در اين مطالعه پس از تعريف مفاهيم اصلي و كليدي سلامت اجتماعي و ناهنجاري‌هاي حاصل از بروز اختلال در آن، به ارائه آماري از اين اختلالات در جهان و ايران با استفاده از كلمات كليدي سلامت اجتماعي، ناهنجاري‌هاي اجتماعي، افسردگي و اضطراب، اعتياد، طلاق و خودكشي در كتب و مقالات انتشار يافته در چند سال اخير پرداخته، مؤلفه‌ها و شاخص‌هاي بروز آسيب‌هاي اجتماعي را مرور كرده و در نهايت راهكارهايي در جهت پيشگيري و كاهش هر يك از آسيب‌هاي اجتماعي ارائه شده است. نتايج بررسي‌ها نشان داد كه در ميان عوامل مرگ و مير و ناتواني‌ها در ايران، افسردگي رتبه 4 و اضطراب رتبه 7 را به خود اختصاص داده است و ميان بروز اختلالات افسردگي، استرس و اضطراب در افراد ارتباط بسيار نزديكي وجود دارد. هم‌چنين برطبق آمار جهاني، 2 درصد از جمعيت جهان داراي اختلال مصرف مواد مي‌باشند و نرخ مصرف روزانه سيگار در ايران 10.7 درصد برآورد شده است. به علاوه، نرخ طلاق در ايران نسبت به كشورهاي جهان 14 درصد اعلام شده است كه بيش‌ترين مقادير مربوط به استان‌هاي البرز، مازندران، سمنان، تهران و مركزي مي‌باشد. آمار خودكشي نيز در ايران نشان مي‌دهد كه استان‌هاي ايلام، همدان و كرمانشاه بيش‌ترين ميزان آمار خودكشي را دارند. استان ايلام از مناطق پرخطر در ايران است كه در هر صد هزار مورد مرگ 28.94 مورد به دليل خودكشي رخ مي‌دهد. نتايج نشان داد كه اين آسيب‌هاي اجتماعي در بسياري از مؤلفه‌ها با يكديگر همپوشاني داشته و بروز يكي مي‌تواند زمينه ساز بروز ديگري باشد. پس مي‌توان نتيجه گرفت كه پيشگيري از آسيب‌هايي چون اضطراب و افسردگي مي‌تواند به‌طور موثري در جلوگيري از ساير آسيب‌هاي اجتماعي مانند اعتياد، طلاق و خودكشي در يك جامعه و بهبود سلامت اجتماعي نقش به‌سزايي داشته باشد. بنابراين، انجام پيمايش‌هاي ملي در اين زمينه و تصميم‌گيري مبتني بر شواهد تا حد امكان مي‌توانند در پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي كمك‌كننده باشند.