بررسي تغييرات سطوح آسپارتات آمينوترانسفراز و آلانين آمينو ترانسفراز در سرم و بزاق بيماران مبتلا به بيماري التهابي روده

سابقه و هدف: بيماري التهابي روده (IBD) يك بيماري مزمن، عودكننده و خودايمني سيستم گوارش با تظاهرات داخل و خارج روده‌اي است. IBD به دو دسته بيماري كرون (CD) و كوليت اولسراتيو (UC) تقسيم مي‌شود. شيوع آن‌ها بيش از 3 ميليون نفر در سال بوده و در كشورهاي صنعتي بيش‌تر ازكشورهاي در حال توسعه گزارش شده است. IBD يك بيماري مادام‌العمر است كه بر كيفيت زندگي افراد مبتلا تأثير مي‌گذارد و هم‌چنين به دليل التهاب مزمن خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را به همراه دارد. امروزه تشخيص و پيگيري اين بيماري با شرح حال، تصويربرداري لوله گوارش و يافته‌هاي پاتولوژي مي باشد كه هزينه بر و داراي ريسك آسيب به لوله گوارش است، به همين دليل استفاده از روش‌هاي جديد مورد توجه محققان قرار گرفته است. استفاده از بزاق آسان، ارزان، فاقد ريسك انتقال عفونت و هميشه در دسترس است. تغييرات برخي پارامترها در سرم و بزاق بيماران IBD بررسي شده است؛ اما تاكنون بر روي آسپارتات آمينوترانسفراز (AST) و آلانين آمينوترانسفراز (ALT) مطالعه‌اي انجام نشده است. بررسي‌ها نشان داده است AST و ALT مي‌توانند به عنوان يك ماركر براي آسيب سلولي و التهاب استفاده شوند. اين مطالعه با هدف بررسي تغييرات بزاقي و سرمي اين دو ماركر در بيماران مبتلا به بيماري التهابي روده (IBD)، انجام گرفته است. مواد و روش‌ها: اين مطالعه مقطعي، در سال 1402 در درمانگاه گوارش بيمارستان امام رضا (ع) تهران انجام گرفت. 30 فرد مبتلا به IBD با تشخيص قطعي به وسيله پاتولوژي به عنوان گروه بيمار و نيز 30 فرد سالم كه جهت چكاپ ساليانه به بيمارستان مراجعه كرده بودند به عنوان گروه كنترل در مطالعه شركت كردند. ابتدا از بيماران خواسته شد تا دهان خود را شسته و مايع باقي مانده درون دهان خود را بلعيده و بدون حركت فعال دهان و زبان، بزاق ترشح شده را به درون لوله فالكون استريل بريزند. سپس به‌وسيله يك فرد ماهر 5 ميلي‌ليتر خون وريدي از ناحيه كوبيتال بيمار گرفته و درون لوله لخته ريخته شد. بلافاصله پس از جمع‌آوري، نمونه‌ها با دور 4000 به مدت 5 دقيقه سانتريفيوژ شدند. سرم خون و مايع رويي بزاق غير تحريكي به درون ميكروتيوب منتقل و درون فريزر با دماي 70- درجه سانتي‌گراد نگهداري شدند. فعاليت آنزيم‌ها با استفاده از روش فتومتريك طبق دستورالعمل شركت سازنده (پارس آزمون- شيراز) اندازه‌گيري و داده‌ها به‌وسيله آزمون تي با نرم‌افزار SPSS نسخه 22، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: 30 بيمار مبتلا به IBD (17 مرد و 13 زن) با ميانگين سني 3/2±7/37 سال و 30 فرد سالم (16 مرد و 14 زن) با ميانگين سني 2/2±32/5 سال وارد مطالعه شدند (0/05 P). تجزيه و تحليل داده‌ها نشان داد كه در گروه بيمار، سطح سرمي AST و ALT در گروه بيمار و سالم تفاوت معني‌داري ندارد. اما سطح AST بزاقي برخلاف سطح ALT آن در بيماران به‌‌طور معني‌داري افزايش مي‌يابد. استنتاج: با توجه به نتايج اين مطالعه، به نظر مي‌رسد فعاليت بزاقي آسپارتات آمينوترانسفراز (AST) در بيماران مبتلا به IBD افزايش مي‌يابد.