بررسي ساختار زباني در تاريخ رشيدي ميرزا محمدحيدر دوغلات و ظفرنامۀ علي يزدي

سبك شناسي مي كوشد با شيوه اي روشمند به لايه هاي فكري و زباني نويسنده و اثر راه يابد. از اين رو، در اين پژوهش با تكيه بر مطالعات كتابخانه اي و اسنادي و همچنين با روش استقرايي و تحليلي، مؤلفه هاي سبكي و ساختار زباني دو اثر دوران تيموري، ظفرنامه و تاريخ رشيدي در لايه هاي واژگاني و نحوي و تا حدودي بلاغي مورد ارزيابي قرار گرفته و با ذكر مثال‌هايي مختصات زباني دو اثر نشان داده شده است. يكي از جريان هاي رايج دورۀ تيموري، تقليدگري در نثرنويسي است كه يكي از مصداق هاي شاخص آن ظفرنامۀ علي يزدي است كه در نام و مطالب، تقليد كاملي از ظفرنامۀ شامي است. ميرزا محمدحيدر دوغلات نيز در نگارش تاريخ رشيدي از آثار متعددي اقتباس و عيناً نام اثر را ذكر كرده است. او علاوه بر استفاده از تواريخ مكتوب بر مشاهدات و استماعات خود تكيه كرده و جهت مستندسازي روايت خود، نوشته هاي كتيبه هاي قديمي و رونوشت يا محتواي كامل برخي نامه ها را ثبت كرده است. مقايسۀ بلاغي و زباني اين دو اثر نشان مي دهد كه تكملۀ هم هستند و نوعي رابطۀ بينامتني محتوايي و زباني دارند. همچنين فراواني تركيبات و كلمات عربي، كاربرد فراوان صفت ها و فعل ها، اطناب و مترادفات از شاخصه هاي بارز ساختار نحوي و صرفي زبان دو اثر است؛ با اين تفاوت كه ظفرنامه با نثري فني ضمن انتقال اطلاعات، زباني عاطفي دارد، اما مؤلف تاريخ رشيدي با نثري ساده به‎عنوان شاهد آگاه بر امور، بسياري از اطلاعات ظفرنامه را به نقد و چالش كشيده است تا اطلاعات دسته اولي را در اختيار مخاطب قرار دهد.