بررسي عناصر انسجام متن در سوره قلم براساس نظريۀ هاليدي و حسن

انسجام و يكپارچگي علت اصلي معناداربودن و هدفمندبودن متن است و سبب جذّابيت و زيبايي آن مي‌شود. پژوهش حاضر،‌ سوره قلم را براساس نظريه انسجام «مايكل هاليدي و رقيه حسن» با روش توصيفي‌تحليلي ارزيابي كرده و ميزان مؤلفه‌هاي انسجام را ارائه داده است. نتيجه پژوهش نشان مي‌دهد در اين سوره، 375 مورد عوامل انسجام از قبيل واژگاني و دستوري و پيوندي وجود دارد. از ميان اين عوامل، «انسجام واژگاني»، 179 مورد است كه 142 مورد به تكرار و 37 مورد به باهم آيي مربوط مي‌شود و 140 مورد «انسجام دستوري» در اين سوره وجود دارد كه از اين ميان 136 مورد به ارجاع و 4 مورد به حذف اختصاص دارد. انسجام پيوندي در اين سوره، 56 مورد است كه 15 مورد به ارتباط اضافه‌اي و 13 مورد به ارتباط سببي و 14 مورد به ارتباط زماني و 14 مورد به ارتباط خلاف انتظار مربوط مي‌شود. از ميان اين دسته از موارد انسجام، تكرار و ارجاع به‌ترتيب بالاترين درصد انسجام را به خود اختصاص داده است. موارد ديگر انسجام، به‌ترتيب ميزان به‌كاررفته در اين سوره، مراعات‌النظير، ارتباط اضافه‌اي، ارتباط زماني و تباين، ارتباط سببي، باهم‌آيي دستوري، تضاد و حذف هستند.