چسب‌هاي زيست‌پايه: مزايا و چالش‌هاي پيشرو

در سال‌هاي اخير مواد زيست‌پايه به‌دليل آثار مثبت زيست‌محيطي، توجه زيادي را در بخش صنعت و نيز حوزه‌هاي علمي جلب كرده‌اند. افزون بر تجديدپذيري و پايداري محيطي، برخي مزاياي ويژه مواد زيست‌پايه در حوزه‌هاي رقابتي مانند بازار چسب و پوشش نيز نمايان شده است. مقاله حاضر مزايا و چالش‌هاي چسب‌هاي زيست‌پايه را پوشش مي‌دهد. در مقايسه با انواع پايه‌نفتي، مي‌توان به برتري‌هاي ويژه مواد زيست‌پايه شامل مقدار انتشار گاز گلخانه‌اي كمتر، محتواي آلي فرار، سميت محيطي و سميت انساني كمتر اشاره كرد. همچنين زيست‌مواد تمايل بيشتري براي زيست‌سازگاري و زيست‌تخريب‌پذيري دارند كه بر جذابيت آن‌ها مي‌افزايد. مواد زيست‌پايه را مي‌توان به‌طور مستقيم به‌عنوان مونومر و قطعه ساختاري تجديدپذير در فرمول‌بندي چسب استفاده كرد يا به‌عنوان افزودني در فرمول‌بندي گنجاند. در حال حاضر از فناوري‌هاي پيش‌رو براي استفاده از چسب‌هاي زيست‌پايه مي‌توان به استفاده از نشاسته و تركيبات پروتئيني در توليد صفحه‌هاي چوبي با هدف حذف فرمالدهيد اشاره كرد. همچنين، در چسب‌هاي زيست‌پايه مي‌توان افزون بر دستيابي به نسبت عملكرد به قيمت مناسب، بعضي از خواص منحصربه‌فرد چسب همانند درجه آب‌گريزي را كنترل كرد. در اين راستا، استفاده از انواع روغن گياهي و مشتقات پوسته بادام هندي بسيار مؤثر شناخته شده‌اند. همچنين بعضي ساختارهاي خاص همانند ليگنين يا تانن، قابليت مناسبي در توسعه فرمول‌بندي چسب‌هاي مقاوم گرمايي يا حتي خاصيت ضدباكتريايي زيادي نشان مي‌دهند. به‌طور كلي كارهاي انجام‌شده تاكنون، بيانگر قابليت مناسب چسب‌هاي زيست‌پايه براي مصرف در مقياس صنعتي هستند. اما لازم است، تا مطالعات تكميلي همانند مدل‌سازي پيش‌بيني عمر عملكردي چسب زيست‌پايه نيز انجام شود تا امكان جمع‌بندي مناسب درباره امكان استفاده از چسب‌هاي زيست‌پايه در صنعت فراهم شود.