بررسي نقش حضور آب در حوضخانه‌ي خانه‌هاي سنتي اقليم سرد بر آسايش حرارتي ساكنين؛ نمونه‌ي موردي: حوضخانه‌ي خانه قدكي تبريز

دستيابي به فضاهايي باكيفيت و بازدهي بالا جهت تأمين امنيت و آسايش روح و جسم انسان از مهمترين اهداف معماري پايدار است. با نگاهي بر تجربيات پيشينيان در معماري بومي، رهيافت بهبود كيفيت معماري را مي‌توان در ايجاد فضاهايي با اصول طراحي اقليمي مشاهده نمود. ازجمله طراحي‌هاي اقليمي جهت تحقق آسايش حرارتي در فصل تابستان، بهره‌گيري از سرمايش تبخيري با ايجاد فضاهاي حوض خانه در خانه‌هاي سنتي اقليم سرد بوده كه در معماري معاصر به فراموشي سپرده شده و با سيستم هاي تبريد تراكمي جايگزين شده است. هدف اين تحقيق كه به روش توصيفي تحليلي انجام گرفته، بررسي نقش حضور آب بر آسايش حرارتي ساكنين فضاهاي خانه است. در اين راستا حوض خانه‌هاي خانه‌هاي سنتي به عنوان فضاهاي تابستان‌نشيني كه از حضور آب براي تأمين آسايش محيط حرارتي بهره مي‌بردند موردمطالعه و تحليل قرار گرفتند تا به اين پرسش اصلي كه حضور آب تا چه ميزان مي‌تواند در بهبود شرايط محيط حرارتي در تابستان‌هاي اقليم سرد و خشك كمك كند پاسخ دهد. براي نمونه موردي حوض خانه‌ي خانه قدكي تبريز انتخاب و ساختمان موردنظر براساس نقشه‌هاي وضع موجود مدل سازي و سپس شبيه‌سازي آسايش حرارتي براي تعيين ميزان دما و رطوبت نسبي در طول شبانه‌روز، نمودارهاي آسايش PMV، احساس دمايي، درصد نارضايتي PPD و ميزان تطبيق بيولوژيكي حرارتي افراد در فصل تابستان در دو حالت حضور و عدم حضور آب در حوض خانه انجام شده است. به منظور به دست آمدن نتايج صحيح در شبيه سازي از موتور شبيه سازي انرژي پلاس استفاده شده است و مدل انرژي فضاها نيز در نرم‌افزار راينو با استفاده از زبان برنامه نويسي گرس هاپر و كاربرد پلاگين هاي Ladybug Tools ايجاد شده است. نتايج شبيه‌سازيها حاكي از آن است كه حضور آب تأثير چشمگيري در كاهش دما و افزايش رطوبت نسبي، رضايت‌مندي و تطابق بيولوژيكي ساكنين دارد. نتايج به دست آمده نشان مي دهد كه حضور آب در حوض خانه علاوه بر فضاي اصلي حوض خانه با بهره گيري از كوران هواي طبيعي بر بهبود شرايط آسايش ساير فضاهاي مجاور نيز اثرگذاري داشته است. از طرفي وجود اين فضا از نظر معماري، حس زيبايي‌شناسي و تأمين نيازهاي روحي و رواني نيز قابل توجه است. حضور آب در گرماي تابستان از نظر ادراكي و ذهني نيز بر روي درك و احساس مخاطب اثرگذار است و مي‌تواند حس طراوت و خنكي را به صورت ذهني القا كند.