قدرت زباني در گفتار زنانه؛ جستاري در دو فيلم ناهيد از آيدا پناهنده و شيار 143 از نرگس آبيار

پژوهش‌ حاضر به بررسي قدرت زباني گفتار زنان در آثار دو كارگردان زن كه جنسيت‌شان با شخصيت‌هاي اصلي فيلم‌ها متناسب بودند، پرداخته‌ است. هدف از انجام اين پژوهش بررسي زبان‌شناختي قدرت كلامي است كه نقش بسيار مهمي در تعاملات ارتباطي داشته و بر رفتار كلامي مناسب موثر است. در همين راستا سينما مي‌تواند در توليد نگرش‌ها و باورها و تحولات فكري و رفتاري در ساختار نظام اجتماعي نقش جداناپذيري داشته باشد. چگونگي حضور زنان در ‌رسانه جمعي سينما مي‌تواند نابرابري‌هاي قدرت كلامي را در بين شخصيت‌هاي زن و مرد به معرض تصوير بكشاند. لذا اين پژوهش به روش محتواي كيفي و با استناد به نظريه رابين تولماچ ليكاف (1975) صورت گرفته‌است كه از منظر بازنمايي قدرت زباني قابليت خوانش دارد. داده‌ها‌ گفتار دو فيلم ناهيد از آيدا پناهنده و شيار143 از نرگس آبيار هستند كه در سه سطح واژگاني، دستوري و آوايي مورد بررسي قرارگرفته‌اند. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه راهبرد‌هاي زبانشناختي كلامي در طيف گسترده‌اي در بين شخصيت‌هاي زن و مرد هردو فيلم به كار رفته‌است كه عبارتند از سوگندواژه‌ها، رنگ‌واژه‌ها، دشواژه‌ها، عبارات احساسي و عاطفي، تعديل‌كننده‌ها و تشديدكننده‌ها، تكرار و آهنگ خيزان، جملات پرسشي و سوالات ضميمه كه بازتاب‌دهنده قدرت زباني متفاوت شخصيت‌ها هستند و در جهت بكارگيري الگوي اعمال قدرت استفاده شده‌اند. بررسي‌هاي دو اثر مبين اين واقعيت است كه در بستر هر دو فيلم، درگفتار زنان رنگ و بوي عاطفي زنانه بيشتر و در نهايت قدرت كلامي كمتري تجلي يافته‌است و هردو كارگردان فضاي گفتاري زنانه‌اي را به تصوير كشيده و بازنمايي كرده‌اند. از جنبه‌هاي تفاوت در اين دو فيلم مي‌توان به تفاوت كاربرد دشواژه‌ و خطاب‌واژه اشاره كرد. بدين صورت كه در فيلم ناهيد از دشواژه‌ها و خطاب واژه‌هايي استفاده شده ‌است كه سبب ايجاد خشم و فاصله بيشتري مي‌گردد. اما در فيلم آبيار، خطاب واژه‌هايي كاربرد داشته است كه دربردارنده همبستگي و صميميت است. جنبه تفاوت ديگر دو فيلم، استفاده از راهبردهاي تكرار و آهنگ خيزان است كه در فيلم شيار 143 بجز زنان توسط مردان نيز كاربرد داشته‌است. نتايج اين پژوهش مي‌تواند مورد توجه متخصصان و پژوهشگران زبان‌شناسي، تحليل‌گران علوم اجتماعي، اصحاب رسانه و منتقدين سينما واقع گردد.