تأثير فرايند روغن- گرمايي بر عملكرد بيولوژيكي، فيزيكي و مكانيكي گرما‌چوب توليد شده

سابقه و هدف: چوب با توجه به ماهيت طبيعي آن، داراي محدوديت‌هايي در خواص و كاربرد است كه براي رفع آنها، نياز به اصلاح دارد. اصلاح چوب معمولاً با اهداف مختلف و روش‌هاي متعددي انجام مي‌شود. يكي از روش‌هاي اصلاح چوب، استفاده از تيمارهاي حرارتي به‌منظور بهبود ثبات ابعادي و افزايش دوام بيولوژيكي چوب است؛ اما آنچه مسلم است آن است كه اصلاح حرارتي چوب بر ساير خواص فيزيكي و مكانيكي چوب نيز تأثيرگذار است. اصلاح حرارتي چوب در حضور اكسيژن سبب اكسيداسيون ساختار شيميايي چوب شده و منجر به كاهش خواص فيزيكي و مكانيكي چوب مي‌گردد. ازاين‌رو حذف اكسيژن در طول فرايند تيمار حرارتي مي‌تواند سبب كاهش اثرهاي تخريبي اين تيمار گردد. در اين بررسي با به‌كارگيري فرايند روغن- گرمايي (Thermo-oil) و حذف اكسيژن در طول فرايند، به ارزيابي تأثير اين تيمار بر عملكرد قارچ عامل پوسيدگي سفيد (Trametes versicolor) پرداخته شده است. همچنين تأثير تيمار حرارتي (فرايند روغن- گرمايي) در محيط فاقد اكسيژن بر خواص مهندسي گونه‌هاي چوبي غان و كاج ارزيابي شد.مواد و روش‌ها: در اين بررسي نمونه‌هاي مورد نظر از دو گونه چوبي غان (Betula SP.) و كاج (Pinus SP.) تهيه شدند. تيمار گرمايي نمونه‌هاي مورد نظر با استفاده از فرايند روغن- گرمايي، در يك سيلندر مجهز به سيستم فشار و خلأ انجام شد. همچنين از روغن بازيافت شده صنعتي براي تيمار گرمايي نمونه‌ها استفاده گرديد. دما و زمان مورد استفاده در اين تيمار به ترتيب 195 درجه سانتي‌گراد و 5 ساعت در نظر گرفته شد. در پايان فرايند تيمار، روغن مورد استفاده از سيلندر اصلي به داخل مخزن روغن تخليه شده و پس از اعمال خلأ نمونه‌ها از داخل سيلندر خارج گرديدند. به‌منظور بررسي مقاومت بيولوژيكي و نيز خواص فيزيكي و مكانيكي (جذب آب و واكشيدگي، دانسيته، كاهش وزن، مقاومت خمشي، مقاومت به فشار موازي الياف و مقاومت به ضربه) از چوب‌هاي تيمار شده و شاهد، نمونه‌هاي آزموني در ابعاد استاندارد تهيه گرديد. به‌منظور تجزيه‌وتحليل آماري از نرم‌افزار SPSS استفاده شد. از آزمون تجزيه واريانس ANOVA نيز براي مقايسه بين گروه ها استفاده شد.يافته‌ها: بررسي نتايج به‌دست‌آمده نشان داد كه تيمار روغن- گرمايي مي‌تواند سبب كاهش عملكرد قارچ عامل پوسيدگي سفيد و نيز اثرگذاري كمتر اين قارچ بر خواص فيزيكي و مكانيكي هر دو گونه چوبي گردد. همچنين نتايج نشان داد كه تيمار روغن- گرمايي سبب بهبود ويژگي‌هاي فيزيكي و كاهش ويژگي‌هاي مكانيكي به‌استثناي مقاومت فشاري موازي الياف گرديد.نتيجه‌گيري: تيمار روغن-گرمايي در درجه حرارت بالا سبب تغييرات ساختاري چوب شده و ويژگي‌هاي فيزيكي و مكانيكي چوب را تحت تأثير قرار مي‌دهد. همچنين تغييرات ساختاري به وجود آمده در اثر تيمار حرارتي مي‌تواند عاملي مؤثر و بازدارنده بر اثرگذاري و عملكرد قارچ‌ عامل پوسيدگي سفيد بر خواص فيزيكي و مكانيكي چوب باشد.