مدل مفهومي اضطراب مالي از منظر قرآن كريم

اين پژوهش با هدف ارائۀ مدل مفهومي اضطراب مالي براساس قرآن‌‌كريم و بررسي ميزان روايي آن انجام شده است. براي اين‌‌ منظور، ابتدا با دو راهبرد «جستجوي واژگاني» و «متن‌‌خواني باز» و دستيابي به 33 واژه مرتبط، 55 گزاره ديني با استفاده از نمونه‌گيري هدفمند براساس اصل اشباع در آيات قرآن جمع‌آوري شد و با به‌‌كارگيري روش تحليل ‌‌كيفي محتواي متون ديني (شجاعي، «روش تحليل‌ كيفي محتواي متون ديني: مباني نظري و مراحل اجرا»،  1399) مورد بررسي قرار گرفت. يافته‌هاي حاصل از پژوهش نشان داد سازه اضطراب‌‌ مالي در آيات قرآن داراي پنج دسته نشانه (اجتناب از موقعيت‌‌هاي پرداخت مالي، ترس در مورد آينده مالي، برانگيختگي و آشفتگي مداوم مالي، ترس‌‌هاي نامعقول مالي و احساس عدم‌‌ رضايت مالي) و 6 دسته مؤلفه‌هاي علّي (ويژگي‌‌هاي شخصيتي زمينه‌‌ساز، بدبيني نسبت به آينده، نگراني از قرارگرفتن در شرايط تنيدگي‌‌زاي مالي، خطاهاي شناختي، ضعف باورهاي‌‌ديني و وسوسه شيطان) و 3 دسته مؤلفه‌‌هاي پيامدي (پيامدهاي عاطفي ـ هيجاني، پيامدهاي رفتاري خانوادگي و اجتماعي و آسيب‌‌هاي اجتماعي ـ اقتصادي) است. سپس براي حصول اطمينان از مطابقت آن‌ها با محتواي آيات قرآن و همچنين كاربرد آن در حوزه روان‌شناسي، اعتبار يافته‌ها براساس نظر متخصصان (8 كارشناس) با محاسبۀ شاخص روايي محتوا (CVI) و نسبت روايي محتوا (CVR) مورد بررسي قرار گرفت و سرانجام مدل مفهومي اضطراب مالي در قالب يك طرحواره كلي ترسيم شد. يافته‌هاي اين پژوهش، بستر مناسبي براي تدوين پرسش‌نامه سازۀ اضطراب مالي و طراحي مداخلۀ درماني و بسته آموزشي آن فراهم كرده است.