معناشناسي آلام در قرآن كريم با تحليل مضمون و با رويكرد اخلاقي

اَلَم و درد، يكي از واژه‌ها و مفاهيم چالشي بين انديشمندان عرصه‌هاي مختلف بوده، درعين‌حال معاني مختلفي براي آن ارائه شده است. با توجه به اينكه معناي دقيق الم، پيش ‌فرض درخور توجهي براي مباحث اخلاقي است، اين پژوهش درصدد بوده تا با روش تحليل مضمون به معناشناسي آلام در قرآن كريم بپردازد و چون واژۀ مدنظر وجهه‌اي اخلاقي دارد، معناشناسي قرآني آن با رويكرد اخلاقي بوده است. در مفهوم‌شناسي الم ابتدا مشتقات آن نظير أليم، واژه‌هاي مشابه مثل مرض، عنت، كبد، ضنك، حزن، صدع و شقّ، واژه‌هاي مقابل نظير سرور، لذت، بهجت و روح و ريحان، و واژه‌هاي همنشين نظير عذاب، عقاب، زجر، و شديد در قرآن جمع‌آوري شده و در مرحله دوم بر محور الم تحليل مضمون شده‌اند و كدهايي بر محورهاي ماهيت درد، انواع، مراتب، لوازم، عوامل و غايت آن به دست آمد. درنهايت در مرحلۀ سوم نتايج ذيل پيرامون معناشناسي آلام در قرآن استخراج گرديد كه درد، امري وجودي، عارضه‌اي مربوط به جسم و برخلاف رنج بوده و دو نوع دنيوي و اخروي دارد كه دردهاي دنيوي، وسيلۀ ابتلا و رشدند و دردهاي اخروي، شر و عذاب هستند.