نقد پژوهي رويكرد مستشرقان در تحليل شخصيت قرآني امام حسين(ع)

بررسي شخصيت امام حسين (ع) و تاريخ‌نگاري قيام عاشورا همواره محل بحث انديشمندان مسلمان و بالاخص شيعيان بوده است؛ زيراكه عاشورا بسان نقطه عطفي، تاريخ تشيع را متحول نموده و آثارش تا امروز نيز پابرجاست و نسل‌هاي مختلف شيعه و مسلمان با تأسي از شيوه و الگوي امام حسين (ع) در تقابل با ظلم و ستم، پرچم ظلم‌ستيزي را در سرتاسر جهان مقابل طاغوتيان برافراشته‌اند؛ و اين پررنگ بودن واقعه عاشورا و پرداختن شخصيت امام حسين (ع) تحت عناوين مختلف تاريخي، هنري، اجتماعي و سياسي، باعث شده تا برخي از مستشرقان كه به دلايل مختلف به شيعه‌شناسي روي آورده‌اند، از پرداختن و بررسي شخصيت امام حسين (ع) و قيام عاشورا غافل نگشته و در آثار خود با رويكردهاي مختلف آن را مورد مداقه و پژوهش قرار داده‌اند. ازاين‌رو مقاله حاضر با روش توصيفي – تحليلي و با گردآوري اطلاعات به روش كتابخانه‌اي و تجزيه و تحليل محتوايي به موضوع «جريان‌شناسي مستشرقان در مواجهه با تحليل شخصيت امام حسين (ع) از دوران حيات پيامبر اسلام (ص) تا قيام عاشورا» پرداخته و با حفظ امانت‌داري گزارش‌ها و تحليل‌هاي مستشرقان را از اين مسئله مورد كنكاش قرار داده و برآمد تحقيق بيانگر آن است كه‌ امام حسين (ع) در آثار مستشرقان تنها منحصر به واقعه عاشورا نبوده؛ بلكه در آثار برخي از مستشرقان همچون: لويي ماسينيون، گابريل دانگيري، وچيا واليري و... گزارشاتي از تحليل شخصيت حضرت (ع) در چهار دوره: 1- دوره نبي مكرم اسلام، 2- دوره خلفاي راشدين، 3- دوران امام علي (ع) و 4- دوران امام حسن (ع) ديده مي‌شود كه البته در پرداختن به دوران امام حسن (ع) برخي از غرض‌ ورزي‌ها در آثار مستشرقان ديده مي‌شود كه سعي بر تحريف تاريخ و حقيقت داشته و در تلاش براي تصويرسازي اختلافي ساختگي بين حسنين (ع) هستند. گروهي از مستشرقان در باب عوامل قيام عاشورا، مسائلي همچون مخالفت با خلافت موروثي بني‌اميه و دعوت كوفيان از امام حسين (ع) را ازجمله عوامل مهم و تأثيرگذار بر قيام امام حسين (ع) ‌دانسته‌اند. با بررسي آثار برخي از مستشرقان همچون: فرانسيكو گابريلي، انتوان بارا، موسيو ماربين و... مشخص شد كه ايشان، همراه داشتن زنان و اطفال حسين (ع) را نمايانگر مظلوميت حضرت (ع) دانسته‌اند و امر به معروف، آزادگي و تن ندادن به ذلت، احياي اسلام را ازجمله اهداف قيام برشمرده‌اند كه موجب شده قيام عاشورا به ‌عنوان الگويي عملي براي مسلمانان، در تقابل و رهايي از مستكبران در طول تاريخ نقش ايفا نمايد. ارائه نظريات مستشرقان به برخي از آيات قرآن كريم (همچون آيه مباهله، آيه تطهير، آيه مودت و آيه 37 سوره بقره) كه در شأن نزول اهل‌بيت (ع) و امام حسين (ع) بر طبق نظر مفسران شيعه و اهل‌سنت وارد شده است، ادعاي مغرضانه برخي از مستشرقان مبني‌بر اختلاف نظر و شخصيت امام حسن و امام حسين (ع) و وجود برخي از اشتباهات و يا اغراض مادي بالاخص در حركت و قيام عاشورا، كاملاً مردود و باطل است و نشان مي‌دهد كه برخي از جريانات استشراقي، با هدف و اغراض شخصي و يا جرياني و همچنين به علت نبود رجوع و استناد به كتب اصيل اسلامي، درصدد تحريف شخصيت امام حسين (ع) برآمده‌اند كه برخي از آيات نوراني قرآن كريم كه در شأن امام حسين (ع) نازل شده است، اين ادعاي بي‌ ارزش را باطل مي‌سازد.