هوشمندسازي راهبرد عمومي و خاورميانه‌اي اتحاديۀ اروپا، ملاحظه‌هايي براي ايران

واكاوي سياست‌هاي اتحاديۀ اروپا در خاورميانه و جهان، وجود ‌ضعف‌هاي اساسي در سطح راهبردي و عملياتي، كنشگري اين نهاد را نشان مي‌دهد. توازن نرم‌افزارانه و سخت‌افزارانه در راهبرد عمومي و منطقه‌اي اتحاديۀ اروپا از مهم‌ترين دلايل ايجاد چنين وضعيتي است. سياست‌گذاران ‌اروپايي با آگاهي از اين واقعيت، هم‌زمان با امضاي «پيمان‌ ماستريخت» در جنبۀ نظري از ضرورت تقويت قدرت سخت اتحاديۀ اروپا سخن گفته و سپس حركت عملي خود را در اين‌ زمينه آغاز كردند. با توجه ‌به اهميت و تأثير متوازن‌سازي نرم‌افزاري و سخت‌افزاري راهبرد عمومي و خاورميانه‌اي اتحاديۀ اروپا بر منافع ملي ايران، مسئلۀ اصلي اين نوشتار، ارزيابي عملكرد اتحاديۀ اروپا در جهت تحقق هوشمند‌سازي راهبرد عمومي و خاورميانه‌اي اين نهاد است. در اين نوشتار به‌ اين پرسش پاسخ ‌داده‌ مي‌شود كه راهكارهاي اتحاديۀ اروپا براي هوشمندسازي راهبرد عمومي و خاورميانه‌اي خود چيست و  براي ايران چه ملاحظه‌هايي در پي دارد؟ در پاسخ، اين فرضيه مطرح مي‌شود كه اتحاديۀ اروپا به‌عنوان يك قدرت نرم و بهره‌مند از ظرفيت‌هاي چشمگير در حوزۀ فرهنگ، اقتصاد، سياست و ديپلماسي عمومي، با استفاده از ابزارهاي سخت‌افزارانۀ متنوع، به‌دنبال تقويت قدرت سخت خود است و از اين راه مي كوشد با ايجاد توازن ميان قدرت نرم و قدرت سخت خود، كنش عمومي و منطقه‌اي خود را هوشمندتر كند. نظريۀ استفاده‌شده در اين نوشتار نظريۀ قدرت هوشمند جوزف ناي است. همچنين از روش كيفي بر پايۀ تحليل محتوا، با بهره‌گيري از رويكرد تحليل تاريخي و ‌مقايسه‌اي و گردآوري داده‌ها از اسناد تاريخي مربوط با موضوع بهره گرفته شده است. يافته‌هاي اين نوشتار نشان مي‌دهد اتحاديۀ اروپا تا تبديل‌شدن به يك قدرت هوشمند فاصلۀ زيادي دارد. مي‌توان گفت حضور اتحاديۀ اروپا در جهان و خاورميانه، اندكي هوشمند‌تر شده است. اين موضوع براي ايران چالش‌هايي از جمله افزايش وزن رقيبان منطقه‌اي مانند شوراي همكاري خليج‌ [فارس] و فرصت‌هايي مانند بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي عملياتي ايران را به همراه دارد.