همگرايي فرهنگي و بازتعريف هويت مشترك در سازمان همكاري اقتصادي (اكو)

اكو خاطرۀ گم‌ شدۀ هزاران سال هم‌زيستي ساكنان «قلب زمين» است. با شكل‌گيري سازمان همكاري اقتصادي، اميدهاي فراواني براي احياي امپراتوري‌هاي پرشكوه اين جغرافيا در طول تاريخ، زنده شد. توان نهفتۀ اكو براي تبديل‌شدن به يك سازمان منطقه‌ اي بر ‌كسي پوشيده نيست. اما پس از حدود چهار دهه فعاليت، اكو به جايگاه تعيين‌ شده نرسيده است. اينكه «چرا سازمان همكاري اقتصادي (اكو) پس از چهار دهه، به اتحاديه‌اي قدرتمند تبديل نشده است؟» پرسشي است كه در اين نوشتار در پي پاسخ به آن هستيم. در پاسخ، اين فرضيه مطرح مي‌شود كه «اكو براي تبديل‌شدن به يك اتحاديه به بازتعريف هويت مشترك با واكاوي در ريشه‌ها، پيوندها و زمينه‌هاي فرهنگي خود نياز دارد». يافته‌هاي نويسندگان نشان مي‌دهد كه هويت، ثابت و يكنواخت نيست. هويت اوليۀ سازمان‌هاي منطقه‌اي با هدف‌‌هاي ويژه‌اي شكل مي‌گيرند. با مرور زمان و در اثر تحولات محيط بين‌الملل يا تغييرهاي منافع ملي و به‌دنبال آن سياست‌ خارجي كشورهاي عضو، هويت سازمان‌ها و اتحاديه‌هاي منطقه‌اي تغيير مي‌كند. بنيانگذاران اكو پيش تر با هدف‌هاي سياسي و امنيتي، همكاري ‌هاي منطقه ‌اي را تجربه كرده‌ بودند. كشورهاي عضو در جريان تحولات ساختاري و نهادي همكاري ‌هاي خود، هدف‌هاي اقتصادي را بيشتر مورد توجه قرار دادند. اين سازمان توان زيادي در گسترش همكاري ‌هاي فرهنگي دارد. در اين نوشتار با كمك مفهوم فرهنگ، بازتعريف هويت مشترك اكو را بررسي مي‌كنيم. نظريۀ برساخته ‌گرايي به ‌عنوان چارچوب نظري، هدايتگر روند اين پژوهش است. روش اين پژوهش كيفي با رويكرد توصيفي- تحليلي و بر اساس مطالعۀ موردي است. شيوۀ گردآوري داده‌ها نيز كتابخانه‌اي و با استفاده از اينترنت است.