جايگاه بندر چابهار در تعميق همكاري ايران و آسياي مركزي

پويايي‌هاي ژئوپليتيكي و ژئواستراتژيكي پساشوروي، فرصت‌هاي جديدي را در فضاي اوراسيا ايجاد كرده است. در نتيجۀ آن، بازيگران منطقه ‌اي و فرامنطقه‌ اي در پي بهره‌ برداري از فرصت‌هاي جديد برآمده‌ اند. ايران از آغاز اين دورۀ جديد به ‌عنوان يكي از بازيگران منطقه‌اي تلاش كرد جايگاه خود را در منطقه تقويت كند؛ اما اكنون با گذشت بيش از 25 سال از فروپاشي اتحاد شوروي، از جايگاه مناسبي در منطقه برخوردار نيست، حتي در ميان 20 كشور همكار تجاري برخي از كشورهاي منطقه نيز قرار ندارد. علاوه بر اين، توازن در منطقه آسياي مركزي، جنوبي و غربي به سود چين و پاكستان در حال برهم خوردن است. سرمايه‌گذاري 46 ميلياردي چين در راهروي اقتصادي با پاكستان و بندر گوادر موجب نگراني مقام‌هاي هندي شده است. هندي‌ها هم تمايل خود را براي سرمايه‌گذاري در چابهار اعلام كرده‌اند. موقعيت بندر چابهار يك موقعيت ويژه براي كشورهاي آسياي مركزي، هند، افغانستان و روسيه است. پرسش نويسندگان اين است كه چه عواملي بر تقويت و تعميق همكاري ج. ا. ايران با كشورهاي آسياي مركزي تاثيرگذار است. فرضيۀ آنان اين است كه بندر چابهار و راه گذر شمال- جنوب در گسترش روابط ايران با كشورهاي آسياي مركزي نقشي مهم دارد. در اين مقاله با استفاده از روش كيفي و با رويكرد توصيفي- تحليلي، با توجه نظريۀ منطقه‌ گرايي كانتوري و اشپيگل، به‌ ويژه عامل اثرگذار برون ‌منطقه‌ اي اين نتيجه مشخص مي‌ شود بندر چابهار و راه گذر شمال- جنوب نقش موثري در تسهيل همكاري منطقه‌ اي و بهبود روابط اقتصادي ايران با آسياي مركزي دارد.