وضعيت و روند اميد در جامعۀ ايران براساس داده‌ هاي پيمايش ‌هاي ملي

بروز وضعيت‌هاي نامطلوب در مقاطع مختلف، در هر جامعه‌اي محتمل است. اما آنچه مهم بوده، كيفيت مواجۀ جامعه با اين وضعيت‌هاي بغرنج است؛ از جمله اين قبيل موارد مي‌توان از وضعيت اميد در جامعه نام برد: اينكه آيا در بين شهروندان، اميدي به بهبود اوضاع وجود دارد يا خير. ديدگاه شهروندان درخصوص مقايسۀ حال با گذشته، ارزيابي حال و ميزان اميد به آينده در حوزه‌هاي مختلف به دليل اثرات و پيامدهاي متعدد آن، بسيار مهم است. براين اساس، هدف مقالۀ حاضر، ارائه تصويري از وضعيت اميد و نگرش نسبت به حال و آينده در جامعۀ ايران و روند تغييرات آن براساس ديدگاه پاسخگويان در پيمايش‌هاي ملّي است. در اين راستا، با استفاده از روش تحليل ثانويه به گزارش‌هاي پيمايش‌هاي مليِ سنجش «ارزش‌ها و نگرش‌هاي ايرانيان» كه تاكنون سه موج آن در سال‌هاي 1379، 1382 و 1394 اجرا شده، و پيمايش‌هاي مليِ «سنجش سرماية اجتماعي كشور» (موج‌هاي 1384، 1393 و 1397) كه درآنها گويه‌اي براي سنجش اميد يا نگرش به حال و ارزيابي از آينده وجود داشت، مراجعه شد. يافته‌ها نشان داد كه به صورت كلي، در خصوص ارزيابي وضعيت حال، همواره بيش از 85 درصد پاسخگويان از وضع موجود رضايت نداشته‌ و به ضرورت اصلاح اشاره كرده‌اند. همچنين، بررسي روند تغيير اميد يعني شاخص‌هاي مقايسۀ وضعيت فعلي جامعه با گذشته و همچنين نگرش نسبت به آيندۀ جامعه و شاخص‌هاي آنها (همچون شكاف طبقاتي، وضعيت اقتصادي و وضعيت رفاهي، نشاط، ميزان رواج ويژگي‌هاي اخلاقي مثبت) بيانگر آن بود كه ارزيابي از وضعيت فعلي و آتي جامعه در شاخص‌هاي مورد بررسي مطلوب نبود زيرا همواره درصد قابل توجهي از پاسخگويان در گزينه‌هاي نااميدانه (بدترشدن وضعيت) جاي گرفته‌اند و رهگيري روند تغييرات نشان داد با مرور زمان در برخي  شاخص‌ها روند فرسايشي و در برخي ديگر بهبود نسبي رخ داده است.