امنيت زيست محيطي و همكاري هاي منطقه اي خليج فارس

امروزه بحران‌ها و مسائل محيط‌زيستي تهديدات اوليه و ثانويه بي‌سابقه‌اي را عليه بشر رقم زده و درك سنتي از مفاهيم صلح و امنيت را كه بسيار نظامي، بازدارنده، محدود و با حاصل‌جمع جبري صفر بود، دستخوش تحول كرده و مفهوم جديد و فراگيري از امنيت را به‌وجود آورده كه نه‌تنها مولفه‌هاي نظامي و سياسي بلكه اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي را دربرمي‌گيرد. اين مفهوم جامع و فراگير امنيت باتوجه‌به فقدان يك نهاد و قدرت سياسي فراگير بين‌المللي براي حل اين مسائل و ناتواني دولت‌هاي ملي در پاسخ به اين چالش‌ها و تهديدات، وظيفه تأمين امنيت را به يك شبكه گسترده حكمراني فراملي، چندجانبه و چندسطحي جهاني سوق داده است. مقاله پيش رو ضمن تبيين معنا و مفهوم امنيت زيست‌محيطي تأثير اين مفهوم نوين سياست جهاني و روابط بين‌الملل و ظرفيت‌هاي آن براي همكاري‌هاي منطقه‌اي خليج‌فارس را بررسي مي‌كند. پرسش اصلي اين پژوهش اين است كه رشد و گسترش تهديدهاي فرامرزي زيست‌محيطي چه تأثيري در همكاري‌هاي منطقه‌اي خليج‌فارس گذاشته است؟ فرضيه‌اي كه براي پاسخ به اين پرسش به آزمون گذاشته مي‌شود، اين است كه روند متعارض و گسترش دامنه تهديدات زيست‌محيطي و توزيع نامتوازن مزايا و معايب آن‌ها بر امنيت و رشد اقتصادي كشورهاي منطقه خليج‌فارس، آن‌ها را ناگزير به‌سوي نوعي همكاري‌هاي فراملي سوق مي‌دهد. پژوهش پيش رو از نظر هدف يك پژوهش كاربردي براي به‌دست آوردن درك و دانش لازم در مورد تهديد‌هاي جهان‌شمول محيط‌زيستي و پويش ساختار نظام بين‌الملل براي پاسخ به اين تهديد‌هاي تازه و شناخته‌نشده است. همچنين روش پژوهش از نوع موردكاوانه است و تلاش شده بر اساس اين روش، نگاره‌اي فراگير در مورد حكمراني محيط‌زيست در منطقه خليج‌فارس ارائه دهد. روش جمع‌آوري داده‌ها نيز كتابخانه‌اي است.