ايران و روسيه: از امكان تا امتناع روابط راهبردي

توسعه و درپيش‌گرفتن روابط راهبردي‌ در عرصۀ سياست‌خارجي از مهم‌ترين رويكرد‌هاي كنشگرايانۀ دولت‌ها براي تأمين منافع ملي آنان در سطح‌هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي است و روابط كشور‌ها را دست‌خوش تغيير مي‌كند. روابط ايران و روسيه در چهار دهۀ گذشته، با تغييرهاي فراواني همراه بوده است. با وجود همكاري‌هاي قابل توجه در حوزه‌هاي ژئوپليتيك، از جمله بحران سوريه، مسئلۀ هسته‌اي ايران و بحران اوكراين اين روابط به سطح راهبردي نرسيده است. در اين نوشتار با بهره‌گرفتن از روش كيفي و تحليل داده‌هاي موجود، فرصت‌ها و چالش‌هاي موجود در جهت توسعۀ روابط راهبردي را بررسي مي‌كنيم و نشان مي‌دهيم عامل‌هاي ساختاري ناپايدار و موانع سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي مانع تحقق اين هدف شده‌اند. در اين نوشتار تلاش مي‌كنيم به اين پرسش پاسخ دهيم كه چه امكان‌ها و موانعي در روابط ايران و روسيه به‌منظور ايجاد روابط راهبردي‌ وجود دارد؟ همچنين با روشي كيفي و مبتني بر تحليل و تفسير داده‌هاي موجود اين فرض را مطرح مي‌كنيم كه با وجود درهم‌تنيدگي روابط ايران و روسيه در بسياري از حوزه‌ها و همكاري‌هاي گسترده در موضوع‌هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي، چالش‌هاي ساختاري، سياسي و اقتصادي، از جمله رقابت در حوزۀ انرژي، تحريم‌هاي اقتصادي و بي‌اعتمادي، مانع دستيابي به روابط راهبردي ميان دو كشور شده است.