بررسي و مقايسه دفاع مشروع از نگاه اسلام و حقوق بين الملل

دفاع به معناي راندن، دور كردن و دفع تجاوز به حريم فرد، گروه يا جامعه با هدف تأمين امنيت جسمي و روحي افراد جامعه، يكي از مسائل مهم امروز در گستره فقه و حقوق اسلام و حقوق بين الملل است كه در خلال آن فرد يا جامعه به حفظ جان يا شخصيت و آبروي خود يا افراد ديگر در مقابل متجاوز مي‌پردازد. اين عملكرد در هر يك از دو منبع مذكور داراي شرايط و ضوابطي از قبيل تناسب و تلازم دفاع با خطر، تجاوز نظامي و مسلحانه، ضرورت و لزوم دفاع در مقابل متجاوز است كه با تفاوتها و مشابهت‌هايي بروز و نمود يافته است. سوال اصلي در اين تحقيق اين است كه بين مفهوم دفاع از نگاه اسلام و حقوق بين‌الملل چه تفاوت و شباهت‌هايي وجود دارد؟ براي پاسخ به اين سوال به روش تحقيق كتابخانه‌اي و بررسي ميداني منابع متعددي مورد مطالعه واقع گرديد. دين اسلام نه تنها دفاع را نوعي حق بلكه نوعي تكليف واجب دانسته و افرادي كه درراه دفاع از حريم كشته مي‌شوند را شهيد معرفي نموده است. اين در حالي است كه در حقوق بين الملل به جنبه حق بودن آن تأكيد شده و در برخي تفاسير موسّع، آن را از محدوده دفاع خارج ساخته و به حالت حملات پيشگيرانه مبدل ساخته كه ماهيت دفاع مشروع را تحت‌الشعاع قرار داده و از حالت عادي خارج مي‌سازد. همگرايي و واگرايي مباني اسلام با مباني غرب از اين نقطه آغاز مي‌شود كه در اين پژوهش قابل بحث است.