بررسي مسائل (چالش‏ هاي) اقتصاد آموزش عالي ايران

آموزش عالي كشور در طول دوره تكامل خود با چالش‏ ها و مسائل متعددي روبرو بوده است. به‏ گونه ‏اي كه چالش ‏ها و مسائل پيش رو با ايجاد موانع در راه رسيدن آن به تعالي، باعث اختلال در فعاليت ‏ها و كاركردها، برهم زدن تعادل و انسجام، و هم‏چنين كاهش عملكرد و ناكارآمدي آن در جامعه در حوزه‏ هاي مختلف شده است. يكي از موضوعات مهم و تأثيرگذار در فرايند سياست‏ گذاري و برنامه‏ ريزي نظام آموزش عالي، شناسايي و برخورد با چالش‏ها و مسائل ناشي از آن‏ ها، به ‏صورت آگاهانه، سنجيده، در زمان مناسب، و بر اساس مباني فكري و چارچوب عملي و رفتاري مبتني بر حقيقت، عقلانيت و منطق است. در همين راستا، پژوهش حاضر با هدف شناسايي مسائل اقتصاد آموزش عالي و رتبه ‏بندي آن‏ها از طريق مرور نظام‏مند متون علمي (فراتركيب پژوهش‏ هاي پيشين) و مصاحبه نيمه ‏ساختاريافته با صاحب‏نظران و خبرگان علمي و اجرايي در اين حوزه انجام شده است. پژوهش حاضر ازنظر هدف در زمره پژوهش‏هاي كاربردي و ازنظر روش توصيفي- تحليلي بوده است. داده‏ها و اطلاعات با استفاده از روش تحليل مضمون و آزمون فريدمن مورد تحليل قرار گرفتند. بر اساس تحليل نظرات و ديدگاه‏هاي صاحب‏نظران 9 چالش (مانند ناكارآمدي ماليه آموزش عالي، ناكارآمدي نظام تصميم‏گيري تخصيص منابع، تأثير نظامات بيروني بر آموزش عالي و غيره) و 23 مسئله (ناكارآمدي در تأمين، تخصيص و مديريت منابع مالي، كيفيت پايين نظام تصميم‏گيري، نامشخص بودن آثار و پيامدهاي آموزش عالي در جامعه و غيره) احصا و شناسايي شدند. نتايج حاصل از آزمون فريدمن نيز نشان داده است كه چالش ‏ها و مسائل از اهميت و اولويت يكساني برخوردار نيستند. لذا با توجه به شرايط و نياز جامعه پرداختن به برخي از آن‌ها از اولويت بيشتري نسبت به سايرين برخوردارند.