تحول در نظم منطقه اي خاورميانه؛ از نظم هژمونيك تا ائتلاف سازي منطقه اي

پژوهش بر اين پيش‌فرض استوار است كه نظم منطقه‌اي خاورميانه در حال گذار از نظم هژمونيك به وضعيتي پيچيده و نامعلوم بوده و تلاش مي‌كند با تكيه ‌بر ابزار روندپژوهي و جستار در پويش‌هاي امنيتي در سطوح ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي به پيش‌بيني نظم آينده خاورميانه بپردازد. بنابراين ضمن تبيين وضعيت در حال گذار كنوني به اين پرسش پاسخ مي‌دهد كه نظم آينده خاورميانه از چه شاخص‌ها و نشانه‌هايي پيروي كرده و الگوي حاكم بر آن چيست؟ براساس فرضيه پژوهش تغيير در الگوهاي نظم منطقه‌اي خاورميانه به‌صورت تدريجي و با خصلتي فرايندي در حال وقوع است. روندهاي ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي حكايت از كاهش مداخله مستقيم قدرت‌هاي بزرگ و پررنگ شدن ائتلاف‌هاي منطقه‌اي در آينده مناقشات خاورميانه دارد. پيشران‌هاي اصلي اين تحول عبارت‌اند از دگرگوني منطق ائتلاف‌سازي در خاورميانه، بازتعريف الگوهاي تعامل و تقابل منطقه‌اي، ضعف موازنه سازي سنتي اعراب در قبال ايران و درك مشترك تهديد از نقش منطقه‌اي جمهوري اسلامي ايران. براساس يافته‌هاي پژوهش به‌موازات روند صلح سازي در مناسبات عبري- عربي، ايران به يكي از محورهاي اصلي تقابل در آينده خاورميانه تبديل خواهد شد. در اين راستا شكل‌گيري يك ائتلاف منطقه‌اي با محوريت اعراب و رژيم صهيونيستي جهت مديريت مناقشات منطقه‌اي و مقابله امنيتي با ايران گزينه‌اي محتمل و در حال وقوع است. براي تبيين فرضيه پژوهش و ترسيم چشم‌انداز آتي نظم منطقه‌اي خاورميانه از روش روند پژوهي كه يكي از رهيافت‌هاي آينده‌پژوهشي است استفاده‌ شده است.