تأملي بر شاخص هاي پيش ارزيابي احكام برنامه‌هاي توسعه در حوزه آسيب‌هاي اجتماعي

آسيب‌هاي اجتماعي به عنوان يكي از حساسيت‌‌برانگيزترين موضوعات در سطح افكار عمومي جامعه، در دهه‌هاي اخير به دغدغه‌اي حاكميتي تبديل شده است؛ لذا سياست‌گذاران تلاش نموده‌اند تا در قالب انواع سياست‌‍ها و قوانيني مانند برنامه‌هاي پنج‌ساله توسعه تمهيداتي براي كنترل و كاهش اين آسيب‌ها بينديشند. اين تلاش در شرايطي انجام‌گرفته كه تاكنون تعداد محدودي از احكام سياستي موجود در اين برنامه‌ها به صورت موفقيت‌آميز محقق شده‌اند. يكي از زمينه‌هاي عدم‌موفقيت برنامه‌هاي توسعه، كم‌توجهي به مقوله ارزيابي برنامه‌اي دانسته شده است. مبتني بر همين ضرورت، مقاله حاضر ضمن استفاده از روش تحليل محتواي كيفي با هدف شناسايي و تدقيق شاخص‌هاي ارزيابي احكام حوزه آسيب‌هاي اجتماعي در برنامه‌هاي توسعه تدوين گرديده است. مرور ادبيات مفهومي ارزيابي سياستي نشان‌دهنده اين است كه مي‌توان سه نوع ارزيابي را از هم تفكيك نمود؛ پيش‌ارزيابي، ارزيابي فرايند و ارزيابي پسيني. پيش‌ارزيابي خود مي‌تواند معطوف به فرايند تدوين احكام سياستي، كيفيت شكلي احكام و كيفيت محتوايي آن‌ها باشد. باتوجه به تعريف آسيب‌هاي ‌اجتماعي و ماهيت خاص درگيري افراد جامعه با آن، به نظر مي‌رسد كه در ميان شاخص‌هاي سه‌گانه فرايندي، شكلي و محتوايي، توجه به شاخص‌هاي فرايندي در عرصه سياست‌گذاري حوزه آسيب‌هاي اجتماعي از اهميت بيشتري برخوردار است.