پذيرش ثبت اموال مجهول‌المالك در حقوق ايران

به موجب قانون ثبت 1310، تقاضاي ثبت اموال غيرمنقول و پذيرش آن، مستلزم شناسايي و تعرفه اموال در دفتر توزيع اظهارنامه بوده كه ظرف حدود چهار دهه، تقريباً كليه اموال غيرمنقول به تدريج در سراسركشور شناسايي و در دفتر توزيع تعرفه شده است. پس از آن، عمده اموال غيرمنقول ثبت شده و يا در جريان ثبت است، اما برخي از اموال غيرمنقول در همان مرحله شناسايي مانده و متقاضي جز تعرفه در دفتر توزيع اقدامي نكرده است كه از اين اموال، به اموال مجهول المالك تعبير مي­ شود. در اين مقاله صرفاً مرحله پذيرش تقاضاي ثبت اموال مجهول المالك (پذيرش اظهارنامه) بررسي مي­ شود كه به صورت اختصاصي و با اجراي مقررات ماده11، 27 و32 قانون ثبت و مواد 21 الي 51 آيين­نامه قانون ثبت انجام مي ‏گيرد. اگرچه دفتر توزيع مبنايي براي پذيرش ثبت اموال مجهول‌المالك بوده است، ولي با توجه به ماده‌ 11 قانون ثبت، ماده‌ 24 آيين‌نامه‌ آن و همچنين آراي هيأت نظارت و شوراي عالي ثبت تا جايي به دفتر توزيع مراجعه شده كه مندرجات آن بر خلاف واقع نباشد و در صورت تعارض مندرجات دفتر توزيع با تصرف فعلي از متصرف فعلي بايد پذيرش ثبت به‌عمل مي ­آيد؛ زيرا مندرجات دفتر توزيع، قرينه بر مالكيت و تصرف، اماره بر مالكيت است و در صورت تعارض قرينه با اماره، اماره مقدم است.