بررسي تطبيقي دهيانه و مراقبه در سنت بودايي و عرفان اسلامي با تأكيد بر مهايانه و طريقه كبرويه

«مراقبه» يكي از مشتركات عرفان بودايي و عرفان اسلامي است كه در دين بودايي «دهيانه» يا «جهانه» نام دارد. «مراقبه» در عرفان اسلامي از لوازم ضروري سلوك و از اركان عرفان عملي به شمار مي‌آيد كه از طريق خلوت‌‌نشيني و ذكر و البته با شرايطي خاص انجام مي‌شود. در عرفان بودايي نيز از ديرباز «دهيانه» براي تمرين تمركز و پاك‌كردن ذهن به كار گرفته مي‌شد تا شخص به آرامش و درنهايت رهايي برسد. از اين نظر «دهيانه» از مهم‌ترين مراسم عبادي بوداييان به شمار مي‌رود. با ورود فرهنگ‌ها و آيين‌هاي مختف در سال‌هاي اخير به سرزمين ما و تبليغات گسترده در اين زمينه، از جمله مراقبه كه با نام مديتيشن طرح مي‌شود، اهميت بررسي اين مسئله بيشتر به نظر مي‌آيد. به نظر مي‌رسد وجوه تفاوت و تشابه فراواني ميان جنبه‌هاي مختلف مراقبه و دهيانه وجود دارد. اين مقاله با روش تحليلي به بررسيِ تطبيقيِ مفهوم، نيز چيستي و چگونگي اهداف و روش‌هاي دو آموزۀ «مراقبه» در عرفان اسلامي با تأكيد بر طريقه كبرويه و «دهيانه» در عرفان بودايي با تأكيد بر مهايانه مي‌پردازد.