تأثير سبك زندگي «مسرفانه» بر ساحات وجودي انسان از نگاه قرآن (با رويكرد تحليل شبكه مضامين)

اين پژوهش با هدف بررسي موضوع اسراف به ‌عنوان يكي از مؤلفه‌هاي رفتاري سبك زندگي به روش تحليل محتواي كيفي و با بهره‌گيري از تكنيك «تحليل مضمون» تدوين شده است. پژوهش‌هايي كه تاكنون درباره موضوع اسراف از منظر قرآن انجام گرفته، مبتني بر بررسي بخشي از آيات و دسته‌بندي موضوعي آن‌ها بوده و تنها گوشه‌اي از جنبه‌هاي اسراف را به‌عنوان موضوعي مستقل، ارائه داده‌اند؛ اما آنچه در اين پژوهش صورت گرفته، بررسي نظام‌مند و دقيق موضوع اسراف است كه نتيجه حاصل از آن، ارائه تحليلي منسجم از مفهوم اسراف از منظر قرآن كريم مي‌باشد. مرحله اول پژوهش، مطالعه و مرور دقيق آيات قرآن كريم با استفاده از نرم‌افزار نور و تفاسير بود كه مقوله‌هاي مرتبط با موضوع اسراف استخراج و در طي پنج مرحله كدگذاري شد. در مرحله اول كه جمع‌آوري داده‌هاي اوليه صورت گرفت، 49 مقوله مرتبط با اسراف جمع‌آوري شد سپس با تحليل و بررسي‌هايي كه صورت پذيرفت، در مرحله بازبيني مضمون (مضمون پايه)، 25 مقوله به دست آمد و در مرحله بعد، شانزده مضمون سازمان‌دهنده، (ده مضمون سازمان‌دهنده فرعي و شش مضمون سازمان‌دهنده اصلي) حاصل شد. در مرحله آخر با گزينش‌هايي كه صورت گرفت، در نهايت سه مقوله به‌عنوان محورهاي اصلي و كلان بحث تحت عنوان مضامين فراگير استخراج شد كه عبارت‌اند از: رذائل اخلاقي- اعتقادي، رذائل اخلاقي- اجتماعي، و رذائل اخلاقي -اقتصادي.از نتايج پژوهش مي‌توان به ارائه تصويري شفاف از تأثير اين سبك زندگي در ساحات مختلف وجودي انسان اشاره نمود.