بررسي كارآيي داده‌هاي بارش ماهواره‌اي در شبيه‌سازي جريان رودخانه به كمك مدل IHACRES (مطالعه موردي: حوضه‌آبريز سد طرق)

مدل‌سازي و يا پيش‌بيني مقدار جريان رودخانه يكي از نيازهاي اساسي در مديريت منابع آب است. متأسفانه بسياري از حوضه‌هاي آبريز فاقد ايستگاه اندازه‌گيري بارش هستند. استفاده از داده‌هاي پردازش‌شده ماهواره‌ها يكي از روش‌هاي مناسب جايگزيني داده‌هاي بارش مشاهداتي است. اين ماهواره‌ها از پوشش مكاني و زماني بسيار مناسبي برخوردارند، ولي مي‌بايست دقت مقادير برآوردشده بارش استخراج‌شده از داده‌هاي ماهواره‌ها در مناطق مختلف با داده‌هاي زميني مورد مقايسه و كنترل قرار گيرد‌. در پژوهش حال حاضر، از مدل بارش‌-رواناب IHACRES جهت شبيه‌سازي جريان رودخانه طرق در حوضه‌آبريز سد طرق (به مساحت164.76كيلومتر‌مربع) استفاده شده‌است. به اين منظور از داده‌هاي اندازه‌گيري‌شده در ايستگاه‌هاي تبخيرسنجي و هيدرومتري و همچنين از داده‌هاي ماهواره‌اي MERRA-2  به‌صورت روزانه و ماهانه در دو بازه زماني 9ساله (از تاريخ 1مهر1392 تا 31شهريور1401) و 29ساله (از تاريخ 11دي1372 تا 31شهريور1401) استفاده شده‌است. نتايج نشان مي‌دهد كه در طول دوره موردبررسي، به تدريج دقت مقادير بارش برآوردشده بر اساس ماهواره MERRA-2 در مقايسه با مقادير اندازه‌گيري‌شده افزايش يافته است. در دوره 29ساله نتايج صحت‌سنجي مدل ضعيف‌تر از دوره 9ساله هست كه اين موضوع مي‌تواند به دليل شرايط ناشي از تغيير در كاربري اراضي حوضه و افزايش تدريجي دما در حوضه باشد. با توجه به ضريب نش‌ساتكليف(NSE)  0.846به‌دست‌آمده در مرحله صحت‌سنجي دوره‌ 9ساله با گام زماني روزانه با استفاده از داده‌هاي ماهواره‌اي و همچنين مقدار ضريب همبستگي پيرسون 0.925، همبستگي خوبي بين جريان روزانه شبيه‌سازي‌شده بر اساس داده‌هاي ماهواره‌اي و جريان روزانه اندازه‌گيري‌شده وجود دارد. بنابراين، استفاده از داده‌هاي ماهواره‌اي توليدشده در دهه اخير مي‌تواند جايگزين مناسبي براي داده‌هاي ناقص بارش در ايستگاه‌هاي اندازه‌گيري زميني در منطقه مورد مطالعه ‌باشد.