تغييرات بنيادين در نهاد خانواده و فرديت فرانهادگر

خانواده عنصر اصلي و ستون بنيادين نظام اجتماعي در اسلام و زيست‌بوم فرهنگي-تاريخي ايران است. با وجود اين خانواده در ايران تحت تأثير تغييرات بسيار زيادي است كه به‌لحاظ كميت و كيفيت، ساختار خانواده و فرايندهاي آن را متحول كرده است. هدف پژوهش حاضر واكاوي درك و فهم زنان و مردان از تغييرات خانواده است. مطالعۀ حاضر با رويكرد كيفي انجام گرفته است. داده‌ها به روش مصاحبۀ نيمه‌ساختاريافته با 26 نفر جمع‌آوري و تحليل مضمون شدند. يافته‌ها نشان مي‌دهد مشاركت‌كنندگان تغييرات بنياديني را در نهاد خانواده احساس مي­كنند. پنج محور اصلي اين تغييرات عبارت‌اند از: پادارزش حاد، وارونگي جنسيتي نقش، گسيختگي انتظارات و ارتباطات، والدگري نابسند و چارچوب‌گريزي جنسي. در نقشۀ مضموني تحقيق، مضمون پايه عبارت است از «فرديت فرانهادگرا» كه به شرايطي از تلاطم و گسيختگي در ساختار خانواده به‌لحاظ مفهومي و در برساخت اجتماعي اشاره دارد. مطابق نتايج، مضامين يكديگر را بازتوليد كرده و همۀ مضامين به بازتوليد فرانهادگرايي فردگرا كمك مي‌كنند. خانواده نسبت به ارزش‌ها و هنجارهاي فرهنگي و تاريخي در يك شرايط گذار تغيير به‌سمت ارزش‌هاي مدرن قرار گرفته است. درك و فهم اين موضوع از سوي سياست‌گذاران اجتماعي و فرهنگي، يك بايستۀ مهم به‌نظر مي‌رسد.