تحليل روند و تنوع فضايي خشكي در اقليم آينده ايران

اين تحقيق با هدف بررسي تنوع فضايي و روند زماني خشكي ايران در آينده (2050- 2020) بر اساس سناريوهاي SSP2-4.5 و SSP5-8.5 مدل‌هاي CMIP6 (MRI-ESM2 و GFDL-ESM4) نسبت به داده‌هاي ديدباني (2014- 1992) با استفاده از شاخص‌هاي AI و IDM بر پايه متغيرهاي بارش، تبخير و تعرق و متوسط دما انجام شد. از ضريب تغييرات و تحليل روند نوآورانه به ترتيب براي بررسي تغييرات و روند ميانگين سالانه خشكي استفاده شد. نتايج نشان داد در دوره مشاهداتي به‌جز نواحي شمالي البرز و بخشي از شمال غرب، ساير مناطق كشور خشك و نيمه‌خشك بوده‌اند. اما در آينده، سناريوها نشان‌دهنده كاهش رطوبت در مناطق شمالي البرز، نواحي شمالي فلات داخلي ايران و بخش‌هايي از مناطق جنوبي رشته‌كوه زاگرس هستند. خشكي در شمال غرب و بخش‌هايي از مناطق مركزي و شمالي زاگرس كاهش مي‌يابد. در ساير نواحي مدل‌ها همچون گذشته شرايط خشك و نيمه‌خشك را پيش‌بيني كردند. بيشترين درصد تنوع فضايي ميانگين سالانه خشكي (105%- 71%)، در دوره 2014- 1992 در جنوب شرق و سواحل جنوبي كشور مشاهده شد و بر اساس مدل‌ها درصد تنوع مكاني خشكي در آينده كاهشي مي‌باشد. روند مقادير ميانگين سالانه خشكي ايران نشان داد كه خشكي در سطوح معناداري 0.05 و 0.01 درگذشته افزايش‌يافته و در آينده بر اساس MRI-ESM2 (سناريوي SSP5-8.5 و شاخص IDM) در سطوح معناداري 0.05 و 0.01 افزايش خواهد يافت. در ساير شرايط خشكي در اين سطوح معناداري، كاهش نشان مي‌دهند. نتايج پژوهش مي‌تواند در برنامه‌ريزي و كاهش آثار منفي تغييرات اقليمي در ايران مفيد باشد.