مقايسهٔ اثربخشي معكوس‌سازي عادت و هيپنوتراپي در كاهش علائم و افزايش عزت‌نفس دانش‌آموزان مبتلا به وسواس موكندن

زمينه و هدف: درمان وسواس موكندن به‌عنوان نوعي اختلال روان‌شناختي، از موضوعات چالش‌برانگيزتر باليني و بهداشت رواني است؛ بنابراين هدف مطالعهٔ حاضر مقايسۀ اثربخشي معكوس‌سازي عادت و هيپنوتراپي در كاهش علائم و افزايش عزت‌نفس دانش‌آموزان مبتلا به وسواس موكندن بود. روش‌بررسي: روش پژوهش از نوع نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را تمامي دانش‌آ‌موزاني تشكيل دادند كه به‌منظور حل اختلال وسواس موكندن به مراكز مشاوره و كلينيك روان‌شناختي ادارهٔ آموزش‌وپرورش شهرستان بيله‌سوار در سال تحصيلي ۹۸-۱۳۹۷ مراجعه كردند. ۴۵ نفر از افراد واجد شرايط داوطلب به‌طور تصادفي ساده در دو گروه آزمايش (معكوس‌سازي عادت و هيپنوتراپي) و يك گروه گواه قرار گرفتند (هر گروه پانزده نفر). مداخلات درماني معكوس‌سازي عادت در نُه جلسه و هيپنوتراپي در هشت جلسه صرفاً براي گروه‌هاي آزمايش اجرا شد. به‌منظور جمع‌آوري داده‌ها پرسش‌نامهٔ عزت‌نفس (كوپر اسميت، ۱۹۸۱) و چك‌ليست ميلواكي براي خرده‌انواع اختلال وسواس موكندن (فلسنر و همكاران، ۲۰۰۸) به‌كار رفت. داده‌ها با استفاده از آزمون تحليل واريانس يك‌طرفه و آزمون كاي‌دو، تحليل كوواريانس چندمتغيري و آزمون تعقيبي توكي در سطح معناداري ۰٫۰۵ به‌وسيلۀ نرم‌افزار SSPS نسخهٔ ۱۶ تجزيه‌وتحليل شدند.يافته‌ها: با كنترل اثر نمرات پيش‌آزمون، در دو گروه آزمايش درمقايسه با گروه گواه، ميزان نمرات متغيرهاي وسواس موكني متمركز (۰٫۰۱۳=p) و وسواس موكني خودكار (۰٫۰۱۷=p) كاهش يافت و ميزان نمرات متغير عزت‌نفس افزايش يافت (۰٫۰۲۱=p). به‌علاوه، روش هيپنوتراپي اثر كاهشي بيشتري بر متغيرهاي وسواس موكني متمركز (۰٫۰۲۷=p) و وسواس موكني خودكار (۰٫۰۲۶=p) درمقايسه با روش معكوس‌سازي عادت داشت. روش هيپنوتراپي نيز اثر افزايشي بيشتري بر ميزان عزت‌نفس درمقايسه با روش معكوس‌سازي عادت داشت (۰٫۰۲۴=p). نتيجه‌گيري: دو روش درماني معكوس‌سازي عادت و هيپنوتراپي بر كاهش علائم وسواس موكني و افزايش عزت‌نفس در دانش‌آموزان مبتلا به وسواس موكندن اثربخشي دارند؛ اما روش هيپنوتراپي در مقايسه با روش معكوس‌سازي عادت، اثربخشي بيشتري بر كاهش علائم وسواس موكني و افزايش عزت‌نفس در دانش‌آموزان مذكور دارد.